[ 235 ] 28. Muridiyya Geleefde islam in verandering CLAUDIA VENHORST Het la ilaha illa llah draagt ver door de straten van de Antwerpse binnen- stad. Deze met hoorbare hartstocht gezongen frasen zijn afkomstig van een schijnbaar samengesmolten groepje midden op het plein, dat een zich steeds herhalende, ritmische ronde maakt. Voorbijgangers werpen nieuwsgierige blikken, een enkeling blijft staan en informeert naar de achtergrond van deze groep en hun indringende recitaties. Ook Fadime blijft staan. De Vlaams-Turkse moslima herkent feilloos de woorden van de islamitische geloofsbelijdenis, maar tegelijkertijd kan ze de gezongen litanieën en de uiterlijke verschijning niet echt plaatsen. Ze is getuige van een dhikr, de rituele smeekbedes die zo kenmerkend zijn voor islamiti- sche soefi-ordes. In dit geval zijn het Muriden, behorend tot de van oor- sprong Senegalese Muridiyya-orde. Zowel Fadime als de Muriden op dit Antwerpse plein maken deel uit van het rijkgeschakeerde mozaïek van moslimgemeenschappen in Europa. Het ontstaan van de orde De Muridiyya werd aan het einde van de 19 e eeuw gesticht door shaykh Amadu Bamba (1850-1927) in de toenmalige kolonie Frans-West-Afrika. De islam was geen nieuwkomer in de regio; via handelscontacten met de Maghreb had zij al sinds de 11 e eeuw een aanzienlijke aanhang verworven onder de elite aldaar. Een brede verbreiding kwam op gang in de loop van de 19 e eeuw met de opkomst van charismatische lokale moslimpredikers.