BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ Cem SORUŞBAY (*) , Metin ERGENEMAN, H.A. Taha ÖZTÜRK ve Ender SEL İstanbul Teknik Üniversitesi, Makina Fakültesi, Otomotiv Laboratuvarı, İstanbul 34439 ÖZET Karayolu taşıtlarından kaynaklanan sera gazları ve diğer kirletici emisyonlar ulaştırma sektörü içerisinde önemli bir paya sahiptir. Karayolu taşıtlarının boşta çalışma, ivmelenme, sabit hızda seyir vb sürüş koşullarındaki değişimler bu taşıtlardan kaynaklanan kirletici egzoz gazı emisyonlarını ve yakıt tüketimi değerlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu çalışma kapsamında benzin motorlu, farklı emisyon kontrol teknolojisine sahip olan 30 adet otomobil, İstanbul Şehir Çevrimi (IDC) ve ayrıca Avrupa Birliği (NEDC) ve ABD (FTP 75) çevrimlerine göre laboratuvar ortamında test edilerek CO, yanmamış HC’lar, NO x ve CO 2 için emisyon faktörleri ve yakıt tüketim değerleri belirlenmiştir. Şasi dinamometresi üzerinde gerçekleştirilen emisyon ölçümlerinde Türkiye’de mevcut otomobil parkını temsil edecek nitelikte örnekleme yapılmıştır. Ülkemizde büyük şehirlerde karayolu trafiğinden kaynaklanan emisyonların hesaplanması amacıyla, ülke koşullarına yönelik olarak IDC çevrimine göre emisyon faktörleri elde edilmiştir. Bu çalışma kapsamında, farklı çevrimlerin temsil ettiği sürüş koşullarının emisyonlara ve yakıt tüketimine etkisi irdelenmiştir. Anahtar Sözcükler: Egzoz emisyonları, İstanbul Şehir Çevrimi (IDC), Benzin motorları. GİRİŞ Günümüzde taşıt teknolojisindeki hızlı gelişmelere paralel olarak araçların birim mesafe başına tüketmekte oldukları yakıt miktarında ve atmosfere attıkları kirletici emisyonlarda önemli azalma sağlanmıştır. Ancak araç sayısı ve araç kullanım miktarının giderek artmakta olması, ulaştırma sektöründen ve özellikle karayolu ulaşımından kaynaklanan yerel emisyonların ve sera gazlarının artmasına neden olmaktadır. Dünya genelinde ulaştırma sektörü 2.227 milyon tpe enerji tüketimi ile %27,5 paya sahip olup sektörün enerji tüketimi yıllık bazda yaklaşık %1,5 oranında artmaktadır (IEA, 2008). Petrol tüketimi içerisinde ulaştırma sektörünün payı ise dünya ortalamasında %50 mertebesinin üzerindedir. Ülkemizde ise ulaştırma sektöründeki enerji tüketimi 1990 – 2007 döneminde iki katına ulaşmıştır. Karayolu ulaşımı bu tüketim içerisinde %84,4 paya sahiptir. Ülkemizde ulaştırma sektörü tarafından üretilen CO 2 emisyonları ise enerji sektörü içerisinde yaklaşık %18 paya sahiptir. 2007 yılı verileri ile ulaştırma * sorusbay@itu.edu.tr