The Journal of Academic Social Science Studies International Journal of Social Science Doi number:http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3106 Number: 39 , p. 347-364, Autumn III 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma Tarihi 24.09.2015 25.10.2015 SEMİOSFER’DE BİR METİN: GÜVERCİNİM HARPUT’TA KALDI 1 A TEXT IN THE SEMIOSPHERE: GUVERCINIM HARPUT’TA KALDI Yrd. Doç. Dr. Seda ARIKAN Fırat Üniversitesi İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü Özet Yirminci y(zyılın başlarında d(ş(nce tarihinde önemli bir alan olarak ortaya çıkan göstergebilim y(zyıl boyunca farklı bilimsel yaklaşımlara sıklıkla uygulanmış ve bu yaklaşımlarla paralel olarak ilerlemiştir. ŗşşŖȂlarda ȃekosemiyotikȄ, ȃekolojik göstergebilimȄ ya da ȃgöstergebilimsel ekolojiȄ olarak adlandırılan yaklaşım ise edebiyat çalışmalarında oldukça değerli bir yer edinmiştir. Tabiatın belirli göstergeler aracılığıyla konuştuğu fikriyle şekillenen ekosemiyotik, insan ve ekosistem arasındaki göstergesel ilişkiyi ele alır. K(lt(rel göstergebilimin bir parçası olarak kabul edilen ekosemiyotik bu anlamda, sosyoloji, etnoloji, çevresel psikoloji ve çevresel antropol oji gibi alanlara yaklaşır. İnsan dışındaki diğer t(m sistemlerin de göstergesel bir yapısı olduğundan yola çıkarak, özellikle insan-tabiat arasındaki ilişkiyi göstergesel açıdan inceler. ”u bağlamda, insan-dışı sistemlerin edebiyatta da nasıl şekillendiğini görerek, edebiyat eleştirisinde ȃekolojik olarak okur yazar olmayıȄ amaçlar. ”u amaçla, bu çalışmada HamasdeğȂin Güvercinim Harput’ta Kaldı adlı öyk( derlemesi, insan ve insan-dışı t(m varlıkları ekolojik bir b(t(nl(k içinde ele alan ȃgöstegebilimsel bir k(re ǻsemiosferǼȄ olarak okunacaktır. Maddi (retim kaygısının, içinde barındırdığı t(m varlıklarla birlikte tabiatın tahribine hen(z yol açmadığı bir çağı yansıtan bu öyk(ler tabiatın göstergeler aracılığı ile konuştuğu bir dil sunar. Hamasdeğ öyk(lerinde toplumsal, tarihsel, k(lt(rel hatta psikolojik tarihin uzamdaki yansıması, canlı varlıklar dışında cansız varlıklara da bir t(r gösterge niteliği atfeder. 5yk(lerin T(- rkçe değil HamasdeğȂin anadili olan Ermenicede yazılmış olması ise, öyk(ler iki ulusta da kullanılan sosyo-k(lt(rel kavramlar ve ortak tarihi bir anlayış ışığında ele alındığın- da, göstergebilimsel olarak ikincil bir önem taşır. ”irincil olan ise, her iki dilin de ruhun- da barındırdığı k(lt(rel ve ekolojik göstergebilimsel dildir. Hamasdeğ, öyk(lerinde ekosistemin hâkimi değil, sadece bir parçası olarak sunduğu insanın ekosemiyotik dilini yansıtır. ”u çalışma da, bu ekosemiyotik dili ekolojik b(t(nl(ğ(n temsilcisi olarak çöz(mlemeyi amaçlamaktadır. 1 ”u çalışma, ŗŜ-ŗŞ Ekim ŘŖŗŚ tarihinde gerçekleştirilen VII. Uluslararası D(nya Dili T(rkçe SempozyumuȂnda aynı başlık ile sunulan bildirinin genişletilmiş halidir.