Marek A. JANICKI Uniwersytet Warszawski Datowanie płyty nagrobnej Filipa Kallimacha Pamięci Profesor Karoliny Lanckorońskiej* I. Literatura przedmiotu W szeregu dotychczasowych omówień twórczości Wita Stwosza kwestia datowania jego ostatnie- go dzieła związanego bezpośrednio z Polską: spiżowej płyty nagrobnej Filipa Kallimacha z krakow- skiego kościoła Dominikanów [Fig. 1] nie została zadowalająco rozstrzygnięta. Pomimo dostępno- ści, dość wprawdzie niewielkiego, ale miarodajnego zasobu źródeł pisanych oraz analogii formal- nych, od lat pozostaje ona przedmiotem zastanawiających nieporozumień interpretacyjnych. Poniższe uwagi stanowią próbę możliwie dokładnego ustalenia czasu powstania projektu i reali- zacji dzieła, jak również postawienia ponownie zagadnień związanych z jego fundacją i kontek- stem artystycznym. Podstawą wyznaczenia okresu w którym płyta została zrealizowana jest krytyka świa- dectw pisanych dotyczących nagrobnego upamiętnienia Kallimacha. Podjęta następnie próba uści- ślenia tego okresu opiera się na analizie samego dzieła i jego prawdopodobnych formalnych analogii. Spośród szeregu prac traktujących głównie bądź marginesowo o płycie Kallimacha powoły- wać będziemy wypowiedzi najbardziej znaczące ze względu na kształtowanie historyczno-artystycz- nych poglądów na dzieło, poczynając od artykułu Leonarda Lepszego z 1926 r. 1 , poprzez: rozpra- wy Adama Bochnaka z 1956 r. 2 , Piotra Skubiszewskiego z 1957 3 i 1996 r. 4 , Szczęsnego Dettloffa * Artykuł ten nader wiele zawdzięcza stypendium Fundacji z Brzezia Lanckorońskich, w Rzymie w styczniu 2001 r., które umożliwiło autorowi pracę w Bibliotece Watykańskiej oraz w Biblioteca Hertziana. Tezy referowane były na seminarium doktorskim Prof. Bogdana Roka w Uniwersytecie Wrocławskim 15 III 2001 r. oraz 28 V 2001 r. w siedzibie Zakładu Nauk Pomocniczych i Archiwistyki Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego na połączonym zebraniu krakowskiego Od- działu Polskiego Towarzystwa Heraldycznego i Krakowskiego Oddziału Stowarzyszenia Historyków Sztuki, a także 11 III 2003 r. w Instytucie Historii Sztuki PAN w Warszawie. Autor pragnie w tym miejscu wyrazie wdzięczność wszystkim dysku- tantom za ich pomocne uwagi. 1 L. Lepszy, Pomnik Kallimacha, „Rocznik Krakowski", t. 20, 1926, s. 134-163, datowanie ok. 1506 r. (za Bertholdem Dau- nem), ibid., s. 157. 2 A. Bochnak, Pomnik Kallimacha, w: Studia renesansowe, t. 1, pod red. M. Walickiego, Wrocław 1956, s. 124-139, datowa- nie przed czerwcem 1501 r., ibid., s. 132. 3 P. Skubiszewski, Rzeźba nagrobna Wita Stwosza, Warszawa 1957, datowanie między 1499 a 1500 r., ibid., s. 86, por. też s. 77-80, gdzie zrelacjonowane poglądy poprzednich badaczy na datowanie dzieła. 4 Tenże, Obraz człowieka w nagrobku Kallimacha, w: Człowiek w społeczeństwie średniowiecznym, red. R. Michałowski [Ma- teriały konferencji, która odbyła się 29-31 V 1996 w Uniwersytecie Warszawskim], Warszawa 1997, s. 213-236, datowanie do czerwca 1501 r. (przynajmniej projektu), ibid., s. 215, por. s. 227. Studia Źródłoznawcze, t. XLI, ISSN 0081-7147, ISBN 83-7181-281-7 http://rcin.org.pl