TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 12. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 11-15 Mayıs 2009, Ankara TUCBS VE INSPIRE TEKNİK MİMARİSİ H. Akıncı 1 , Ç. Cömert 2 1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Jeodezi ve Fotogrametri Müh.Bölümü, Kartografya Anabilim Dalı Samsun, hakinci@omu.edu.tr 2 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Jeodezi ve Fotogrametri Müh.Bölümü, Kartografya Anabilim Dalı Trabzon, ccomert@ktu.edu.tr ÖZET Günümüz uygulamalarının veri ihtiyacı, tek bir kurum tarafından karşılanamamaktadır. Başta acil durum yönetimi ve afet yönetimi olmak üzere, çölleşmeyi izleme, su kaynakları yönetimi, tarımsal faaliyetlerin organizasyonu ve yönetimi, kentleşmenin izlenmesi gibi birçok uygulamayı gerçekleştirebilmek için farklı kurumlar tarafından üretilen konumsal verilere ihtiyaç duymaktayız. Sözkonusu uygulamaların konumsal veri ihtiyaçlarının, ancak farklı kurum ya da taraflar arasında etkin bir işbirliği ile karşılanabileceği ortadadır. Türkiye’de kamu kurumları, özel sektör, yerel yönetimler ve konumsal veri ile iş yapan diğer kesimler arasında birlikte işlerliği sağlayacak olan ve “Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS)” olarak adlandırılan Ulusal Konumsal Veri Altyapısı (UKVA) ile ilgili çalışmalar, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğunda yürütülmektedir. TUCBS’nin, Avrupa Birliği Konumsal Veri Altyapısı’na sorunsuz bir şekilde entegre olabilmesi için INSPIRE Direktifi’ne ve INSPIRE Uygulama Esasları’na uygun olarak geliştirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada INSPIRE Teknik Mimarisi ele alınacak ve TUCBS’nin gerçekleştirilmesi aşamasında dikkat edilmesi gereken hususlar ayrıntılı olarak açıklanacaktır. Anahtar Sözcükler: Birlikte İşlerlik, Ulusal Konumsal Veri Altyapısı, TUCBS, CBS Portalı ABSTRACT TNGIS AND INSPIRE TECHNICAL ARCHITECTURE The data needs of today’s applications could not be met by a single institution. Spatial data generated by different state organizations are required to implement applications such as emergency management, disaster management, monitoring the desertification, water resources management, organization and management of agricultural activities, and monitoring the urbanization. The needs of spatial data to be used for these applications could only be met by an effective cooperation among different parties or organizations. In Turkey, works related to the National Spatial Data Infrastructure (NSDI) which is called Turkish National Geographic Information System (TNGIS) which would enable interoperability among state organizations, private sector, local governments, universities and all others which somehow work with spatial data are implemented under the responsibility of the General Directorate of Land Registry and Cadastre. In order to integrate TNGIS to European Spatial Data Infrastructure, TNGIS must be developed in accordance with INSPIRE Directive and INSPIRE Implementation Rules. Therefore, in this study INSPIRE Technical Architecture will be discussed, and furthermore issues to be considered at the stage of the implementation efforts of TNGIS will also be explained in detail. Keywords: Interoperability, National Spatial Data Infrastructure, TNGIS, GIS Portal 1. GİRİŞ Ulusal Konumsal Veri Altyapısı (UKVA), ülke genelindeki tüm kamu kurumları, yerel yönetimler, özel sektör ve konumsal veri ile iş yapan bütün kesimler arasında birlikte işlerliği sağlayan ve ilgililere, gereksinim duydukları veri ve servislere anlık erişim ve kullanım olanağı tanıyan bir altyapıdır. UKVA’nın önemi bütün Dünya’da çok iyi anlaşıldığı için, bugün Dünya üzerindeki birçok ülkede UKVA ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. UKVA bir birlikte işlerlik altyapısıdır. Diğer tüm birlikte işlerlik altyapılarında olduğu gibi UKVA’nın da “teknik” ve “yönetimsel” birlikte işlerlik altyapısı olmak üzere iki temel boyutu mevcuttur. Teknik birlikte işlerlik altyapısı, UKVA’nın üzerinde çalışacağı Bilgi ve İletişim Teknolojilerini (BİT) belirler. Yönetimsel birlikte işlerlik altyapısı ise, UKVA kapsamındaki veri ve servis sağlayıcı ve kullanıcıların hak ve yükümlülüklerini tanımlar, UKVA’nın kurulması ve yaşatılması için gerekli kural ve mekanizmaları belirler. Günümüzde, UKVA’ların teknik birlikte işlerlik altyapısı “insan-odaklı Web” nitelemesine uyan bir Web teknolojisi olan portal teknolojisi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Amerika Ulusal Konumsal Veri Altyapısını gerçekleştirmek için geliştirilen GOS (Geospatial One-Stop) portalı ve Avrupa Konumsal Veri Altyapısını gerçekleştirmek için geliştirilen Avrupa Konumsal Portalı (European GeoPortal) buna bir örnektir. Ülkemizde, UKVA ile ilgili çalışmalar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM)’nün sorumluluğunda yürütülmektedir. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından hazırlanan, 28.07.2006 tarihli ve 26242 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Ulusal Bilgi Toplumu Stratejisi” (DPT, 2006) ve ekinde yer alan “Ulusal Bilgi Toplumu Stratejisi Eylem Planı”, Türkiye’nin bilgi toplumu olma yolunda, 2006–2010 döneminde izlemesi gereken politikaları ve atması gereken adımları belirlemektedir. Eylem planının 75 nolu “CBS Altyapısı Kurulumu” eyleminde, kamu kurum ve kuruluşlarının sorumlu oldukları coğrafi bilgileri ortak altyapı üzerinden kullanıcılara sunmaları