İSTANBUL BOĞAZI SU SEVİYESİ DEĞİŞİMLERİNİN MODELLENMESİ Burak AYDOĞAN İstanbul, Türkiye baydogan@yildiz.edu.tr Berna AYAT İstanbul, Türkiye bayat@yildiz.edu.tr M. Nuri ÖZTÜRK İstanbul, Türkiye meozturk@yildiz.edu.tr Yalçın, YÜKSEL Prof. Dr. İstanbul, Türkiye yuksel@yildiz.edu.tr Esin Ö. ÇEVİK Prof. Dr. İstanbul, Türkiye cevik@yildiz.edu.tr ÖZET İstanbul Boğazı Marmara Denizi ile Karadeniz’i birbirine bağlayan dar, kıvrımlı bir su yoludur. Boğaz’daki iki tabakalı karmaşık akım yapısı bu iki denizdeki su seviyesi değişimlerinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Bu çalışmada Boğaz’ın her iki girişindeki su seviyesi ölçümleri ayrı ayrı değerlendirilmiş, gelgit analizi yapılmıştır. Karadeniz ve Marmara Denizi için İstanbul Boğazı’nın her iki girişindeki meteorolojik koşullara bağlı su seviyesi değişimleri elde edilmiştir. İstanbul Boğazı’nın Karadeniz ve Marmara Denizi girişlerinde yapılan gelgit analizinden su seviyesinin uzun ve kısa dönemli bileşenleri belirlenmiştir. Kısa dönemli bileşenlere ait genlik ve faz değerleri belirlenerek Alpar ve Yüce (1998) tarafından verilen değerlerle karşılaştırılmış ve uygun bulunmuştur. Uzun dönemli bileşenlerin önemli bir kısmının Karadeniz’e giren tatlı su kaynaklarından ileri geldiği düşünülerek, Tuna Nehri’nin debisi ile karşılaştırılmıştır. Tuna Nehri debisinde meydana gelen mevsimsel değişimin Karadeniz’in boğaz girişindeki su seviyesi üzerindeki etkisi ve bu etkinin oluşma süresi (faz) belirlenmiştir. GİRİŞ İstanbul Boğazı sahip olduğu karmaşık akım yapısı nedeniyle oldukça fazla sayıda çalışmaya konu olmuştur. Boğazda görülen karakteristik iki tabakalı akıma ait hidrodinamik ve hidrolik parametrelerin belirlenebilmesi için ölçüm çalışmalarına ve iyi geliştirilmiş modellere ihtiyaç duyulmaktadır. İstanbul Boğazı hidrodinamiğinin etkin olarak modellenmesi için gerekli en önemli verilerden biri Marmara ve Karadeniz girişlerindeki su seviyeleridir. Bu çalışmada 22.09.2004 ile 05.10.2005 tarihleri arasında Marmara ve Karadeniz girişlerinde yapılmış olan su seviyesi ölçümleri ile her iki deniz için kurulan iki boyutlu hidrodinamik modeller kullanılarak birarada değerlendirilmiştir. ÖLÇÜM YÖNTEMİ VE KONUMU İstanbul Boğazı’nda Ulaştırma Bakanlığı Marmaray Bölge Müdürlüğü ile Taisei Corp. tarafından oluşturulan izleme sistemi ile akıntı hızı ve doğrultusu, rüzgar hızı ve doğrultusu, atmosferik basınç değişimleri, su seviyesi, sıcaklık ve tuzluluk değerleri ölçülmektedir. Bu 6. Ulusal Kıyı Mühendisliği Sempozyumu 271