69 monograf 2016/5 monograf Edebiyat Eleştirisi Dergisi ISSN 2148-3442 2016/5: (69-84) Atılmış Hayat Parçaları: Tanpınar’ın Huzur Romanında Hafıza ve Mekân İlişkisi *1 Hilal Yavuz ** Öz Modern bir yazı türü olan roman modern harekete içkin olan karşıtlıkları, roman karakterinin deneyiminden yola çıkarak inceleyebileceğimiz önemli kaynaklar- dan biridir. Türkiye bağlamında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur romanı, bi- reyin deneyimini anlamak açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Özellikle son yıllarda Tanpınar’ın kişiliği ve eserleri üzerine çok sayıda çalışma yapılmıştır. Mo- dern anlamda deneyimin incelendiği bu makalenin amacı, Huzur romanındaki çatışmayı modernizmin diyalektiği içerisinde inceleyerek bugüne kadar yapılmış olan çalışmalara mütevazı bir katkı sağlamaktır. Romanın temel izlekleri (hafıza/ hatırlama, hakikilik/hakikat ve şehir gezginliği deneyimi), beni Walter Benjamin tarafından yeniden tanımlanan diyalektik tarih anlayışına yönlendirdi. Benja- min’deki deneyim [Erfahrung] kavramını, Hegel mantığını takip eden Bildungsro- man’daki Erfahrung ile karşılaştırdığımda, Mümtaz’ın hafızasını, Hegel’in hafıza [Erinnerung] kavramına antitez olarak üretilen Benjamin’in hatırlama [Eingeden- ken] kavramıyla birlikte düşünmem gerekti. Modern deneyimi Mümtaz’ı deliliğe sürükleyen koşulları ve mekânın sunduğu imkânları göz önünde bulundurarak yeniden tanımlamaya çalışmak, modern hayatta hakikilik sorununu gündeme getirdi. Anahtar kelimeler: karşıtlıkların diyalektik ilişkisi, deneyim, hakikilik, hatırlama, mekân. * Bu makale Boğaziçi Üniversitesi Felsefe bölümünün “Independent Study” dersi kapsamın- da Meltem Gürle’yle birlikte yapılan okumalar neticesinde yazılmıştır. ** İstanbul Şehir Üniversitesi, Kültürel Çalışmalar, Yüksek Lisans Öğrencisi, hilal.yavuz@boun.edu.tr