ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 - 4688 (Print) Volume 6 Issue 4, p. 155-178, July 2014 Journal of History Studies JHS H i s t o r y S t u d i e s Volume 6 Issue 4 July 2014 Hüseyin Hüsameddin’in Bilinmeyen Bir Eseri: Paşa Armağanı  An Unknown Book of Hüseyin Hüsameddin: Pasha Present Yrd. Doç. Dr. İbrahim Serbestoğlu Amasya Üniversitesi - Amasya Yrd. Doç. Dr. Turan Açık Amasya Üniversitesi - Amasya Öz: Amasya Tarihi kitabının yazarı olarak bilinen Hüseyin Hüsameddin, Türk tarihi ve dili üzerine birçok çalışma kaleme almıştır. Bu çalışmalardan biri hem tarih hem de dil üzerine oldukça önemli bilgiler veren Paşa Armağanı adlı eseridir. Paşa unvanı hakkında bugüne kadar yapılan çalışmalarda Paşa Armağanı‟ndan haberdar olunmadığı için faydalanmak mümkün olmamıştır. Bu çalışma şahsî bir kütüphanede tek bir nüshası bulunan bu eseri neşrederek bilim camiasına kazandırmaktadır. Paşa unvanının Arapça ya da Farsça değil de Türkçe olduğunu hem verilen tarihî bilgiler hem de etimolojik bakımından “ispat” etmeye çalışan Hüseyin Hüsamedin, eseri Mustafa Kemal Paşa‟ya sunmak üzere hazırlamıştı. Nitekim ustaca tevriyeli bir başlık seçerek esere Paşa Armağanı ismini vermişti. Anahtar Kelimeler: Hüseyin Hüsameddin, Mustafa Kemal Paşa, Paşa Armağanı Abstract: Hüseyin Hüsameddin, who is famous for his book „History of Amasya‟, penned many books on Turkish history and language. His book titled „Pasha Present‟ carries crucial information about Turkish history and language. Because the book has only one handwritten copy in a private library, no previous study on the title of “pasha” has mentioned it. This study, after an informative introduction, publishes the sixty-eight page manuscript in Latin alphabet. Relying on historical and etymological information, Hüseyin Hüsameddin tried to „prove‟ that the title of „Pasha‟ was neither an Arabic nor a Persian word but a Turkish one. Because he prepared the book as a gift to Mustafa Kemal Pasha, he named it „Pasha Present‟. Key Words: Hüseyin Hüsameddin, Mustafa Kemal Pasha, Pasha Present Giriş Dil devrimi, imparatorluktan ulus-devlete geçiş sürecinde meydana gelen değişimde, homojen bir toplum inşasının en önemli basamaklarından birisini teşkil etmiştir. Türkçenin bir ulus-devlet dili olarak inşa edilmesi sürecini alfabenin değişmesi, Arapça ve Farsça kelimelerin dilden uzaklaştırılması ve bütün bunların kurumsal görünümünü temsil eden Türk Dil Kurumu‟nun açılışı oluşturmaktadır. 1 Bu durum ulus-devletin kendisine temel aldığı siyasal algıyı ifade etmesi bakımından oldukça manidardı. Osmanlı Devleti‟nde de 15. ve 16. yüzyılda imparatorluk olma bağlamında inşa edilmiş olan Osmanlıca, siyasal mekanizmanın çok kültürlü yapısını yansıtıyordu. Arapça ve Farsça kelimeler ve tamlamalar içeren bu dil, tam bir imparatorluk dili olarak hayat bulmuştu. Tursun  Paşa Armağanı‟nın yayınlanmasında emeği geçen sayın Hüseyin Menç‟e teşekkür ederiz. 1 Etienne Copeaux, Türk Tarih Tezinden Türk-İslam Sentezine, (Çev. Ali Berktay), İletişim Yayınevi, İstanbul 2006, s. 73.