ALTINTEPE URARTU SKELETLERNE AT ALT CANINE DLERNDEN CNSYET TESPT “Urartu Skeletons And Fixing Of Sex In Altintepe” A. Cem ERKMAN • Özet Süt ve sürekli dilerden hareketle insanda cinsiyet belirlemek oldukça zordur. Zaman içinde seçilim baskısı altında bir toplumdan dier bir topluma balı olarak deiiklik gösterse de, erkeklerin dilerinin kadınlara oranla biraz daha iri olduu antropolojik çalımalardan bilinmektedir. Cinsiyet tayinin baarılı olabilmesi için iskeletin olabildiince tümünün bulunarak çoklu analiz yapılması gerekmektedir. Ancak iskelete ait dilerden baka kalıntı olmadıı zaman di ölçülerinin kullanılması kaçınılmaz olmaktadır. Toplumlar arasında farklılık gösterse de, yetikin erkek ve kadın iskeletlerinin alt canine dilerinin taç genilikleri genellikle cinsiyet tayini yapmaya olanak verebilmektedir. Urartu dönemine tarihlenen Altıntepe toplu mezarlarından ele geçen alt köpek dilerine ait ölçüler genel anlamda bir cinsiyet daılımına izin vermitir. Anahtar Kelimeler: Urartu, cenine, iskelet, cinsiyet, Altıntepe Abstract It is quite difficult to determine sex in human beings based on milk and permanent teeth. While they show variances from society to society under the pressure of natural selection over the time, the fact that teeth of male individuals are somewhat larger than female individuals is known from the anthropological studies. In order for the gender determination be successful, multiple analyses must be carried out by finding as whole a skeleton as possible. However in case there is no remainder other than teeth of a skeleton, teeth measurements are inevitable. Despite the fact that there are differences between the societies, crown breadth of the lower canines of adult female and male skeletons can allow determining the gender. Dimensions of the isolated lower canines found in Altıntepe mass graves which were dated back to Urarthu era, generally allowed determining gender distribution. Anahtar Sözcükler: Urartu, cenine, skeletons, sex, Altintepe • Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Corafya Fakültesi Antropoloji Bölümü,Ankara