http://www.millifolklor.com 155 ÇAĞDAŞ BİR ANLATI: KANLI KOCA OĞLU KAN TURALI BOYU* Un Récit Contemporain: Fils de Kanlı Koca Kan Turalı Prof. Dr. Ayşe EZİLER KIRAN** ÖZ Bu çalışmada önce Dede Korkut hikâyelerinden “Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Boyu” başlıklı anla- tının günümüz modern anlatılara benzerliği yazınbilim yöntemleriyle açıklanmıştır. Bu bağlamda ya- zar, anlatıcı, kurgusal anlatıcı ve kahramanlardan yola çıkarak, söz konusu anlatıların masal, destan ve öykü özellikleri taşıdığı gösterilmiştir. Aynı çerçevede söyleşimlilik (fr. dialogisme) ve çoksesliliğin anlatıya derinlik kazandırdığı belirtilmiştir. İkinci aşamada anlatı, göstergebilim yöntemleriyle çö- zümlenmiş, öncelikle söylemsel düzlem ele alınmıştır. Anlatının en önemli öğelerinden biri olan uzam, kurumsal ve kamusal olmayan çevre-uzam özelliğiyle çağdaş anlatıları anımsatmaktadır. Zaman ise, yalnız yedi gün bilgisiyle verilmiş, anlatının genelinde masalı anımsatan bir zaman boşluğu gözlem- lenmiştir. Kahramanlar önce kadın ve erkek olarak ayrılmış, sonra karşıtlık ve benzerlik ilişkileri sergilenmiştir. Bunun sonucunda Hristiyan kız ile Müslüman babanın, Hristiyan baba ile Müslüman oğulun benzeştiği saptanmıştır. Bu düzlemin bileşeni olan anlamsal söylemde “din”, ”sarı”, “birleşme” ve “ölüm” motileri saptanmıştır. Anlatısal düzlemde kahramanlar birer eyleyen olarak incelenmiş, iş- levleri belirlenmiştir. Baba, bağımsız bir gönderen ve yardımcı; oğul bağımlı bir özne; Selcen bağımsız bir arzu nesnesi; Selcen’in babası tekür, bağımlı bir engelleyici olarak ortaya çıkmıştır. Bu düzlemin anlamsal bileşeninde eyleyenlerin bağlı oldukları kipliklerle “bedensel güç” ve “yardım” gibi yeni iz- lekler belirlenmiştir. Söylemsel düzlemin “birleşme” ve “ölüm” motileri izlekleşerek (fr. thématisation) anlatısal anlam katmanına çıkmışlardır. Kipliklerden “güç”, “bedensel güç” ve “ölüm” ile birleşmiştir; öte yandan, “bilgi”nin derin anlamda örtülü olarak bulunması, yaşlı kişilere uygun görülmesi de bilgi/ güç eksenini oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler Oğuzname, söyleşimlilik, çokseslilik, anlatıcı, göstergebilim RÉSUMÉ Dans ce travail, un des Contes de Dede Korkut, intitulé “Fils de Kanlı Koca, Kan Turalı” a été étudié par les méthodes de la poétique ain de montrer ses ressemblances avec les récits contempora- ins. Dans ce contexte, à partir des notions comme auteur, narrateur, narrateur ictif et personnage nous avons essayé de montrer dans ce récit les particularités communes du conte, de l’épopée et de la nouvelle. Au niveau textuel, le dialogisme et la polyphonie qui accordent une dimension au récit sont observés. Dans la deuxième étape, le récit a été analysé par les méthodes sémiotiques. Premièrement le niveau discursif a été abordé à partir de ses composants. L’espace paratopique qui n’est ni publi- que ni institutionnelle accorde à ce récit une dimension contemporaine. Le temps est tout simplement exprimé par sept jours et dans le reste du récit le vide temporel règne comme s’il s’agissait d’un conte. Les personnages sont divisés d’abord en deux, comme femmes et hommes et ensuite les ressemblances et dissemblances sont présentés. On déduit des ressemblances entre le père musulman et la jeune ille chrétienne et entre le ils musulman et le père chrétien, malgré les différences culturelles. Dans le constituant du niveau discursif, la sémantique discursive, on remarque les motifs comme “religion musulmane”, “jaune”, “union” et “mort”. Au niveau de la syntaxe narrative les personnages sont étudiés comme des actants par leurs fonctions. Alors que le père Kanlı Koca est à fois un destinateur et un adjuvant indépendant, le ils Kan Turalı est un sujet dépendant. Quant à Selcen, elle est l’objet de désir indépendant du ils et son adjuvant; le père de Selcen, chef chrétien de Tırabuzon apparaît comme un opposant dépendant. Dans le constituant de ce niveau, la syntaxe sémantique les modalités des actants révèlent deux nouveaux thèmes: “force corporelle” et “aide”. Parmi les motifs de la sémantique discursive seuls les motifs “union” et “mort” sont thématisés. La modalité “pouvoir” s’unit avec la “force corporelle” et la “mort”. Or, le “savoir” dissimulé dans la sémantique profonde, attribué au personnage âgé, déinit l’axe du savoir/ pouvoir Mots-clés Oğuzname, dialogisme, polyphonie, narrateur, sémiotique * Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Fransız Dili Eğitimi Anabilim, Ankara/Türkiye, aysek@hacettepe.edu.tr ** Bu çözümlemede, Türkçesinin daha kolay yazılması ve okunması nedeniyle Adnan Binyazar’ın günümüz Türkçesine büyük bir sadakatle aktardığı metin kullanılmıştır.