Evidence-based pediatrics Praktische Pediatrie | nummer 4 | december 2009 | 287 Ernstige pneumonie: Is (initieel) intraveneuze behandeling beter dan orale? Samenvatting Kinderen die zich presenteren met een ernstige pneumonie worden vaak (initieel) intraveneus met antibiotica behandeld. Orale toediening van antibiotica is goedkoper, minder belastend en geeft minder complicaties dan intraveneuze toediening van antibiotica. De vraag is of een ernstige pneumonie ook veilig en effectief behandeld kan worden door uitslui- tend orale toediening van antibiotica. Op deze vraag werd een weten- schappelijk onderbouwd antwoord gezocht in de literatuur. Er werden drie gerandomiseerde klinische trials (RCT’s) gevonden die de behan- deling van kinderen met een ernstige pneumonie onderzochten. De studies vergeleken uitsluitend oraal toegediende antibiotica met (initieel) intraveneus toegediende antibiotica. De conclusie van deze RCT’s was dat kinderen met een ernstige pneumonie veilig en effectief behandeld kunnen worden met uitsluitend oraal toegediend amoxicilline. Bij een pleurale effusie of bij ernstige systemische ziekteverschijnselen (zoals shock met vullingsbehoefte, verminderd bewustzijn of een zuurstofsa- turatie < 85%) wordt altijd primair intraveneus behandeld. De metho- dologische kwaliteit van deze studies beoordeelden wij als valide. De toepasbaarheid van de studies op de Nederlandse situatie liet echter te wensen over. Daarom kan er geen duidelijke aanbeveling voor de kliniek worden gedaan. Inleiding Longontsteking of pneumonie komt veel voor bij kinderen onder de leeftijd van 5 jaar (incidentie 3 à 4%). 1 De behandeling bestaat meestal uit oraal toegediende antibiotica omdat het vrijwel onmogelijk is om op basis van kliniek, thoraxfoto of laboratoriumonderzoek onderscheid te maken tussen een virale en een bacteriële verwekker. 2 Bij kinderen met een ernstige pneumonie worden de antibiotica vaak (initieel) intraveneus toegediend. 3 De Wereldgezondheidsorganisatie WHO definieert een ernstige pneumonie als tachypneu, intrekkingen en auscultatoire afwijkingen. De British Thoracic Society definieert een pneumonie als ernstig bij het optreden van een temperatuur > 38,5 ºC, tachypneu (> 70 p/min bij jonge kinderen en > 50 p/min bij oudere kinderen), intrekkingen, neusvleugelen, kreunen, cyanose of de onmogelijkheid om zelf te drinken. 4 Meta van den Heuvel, Chris de Kruiff en Karin Fijnvandraat Drs. M. van den Heuvel, kinderarts, Emma Kinderziekenhuis, AMC, Amsterdam Drs. C.C. de Kruiff, kinderarts, Emma Kinderziekenhuis, AMC, Amsterdam Dr. C.J. Fijnvandraat, kinderarts, kinderhematoloog, Emma Kinderziekenhuis, AMC, Amsterdam Leerdoelen Na het lezen van dit artikel: - kent u de kwaliteitscriteria waaraan een randomised controlled trial moet voldoen en waar u deze beoordelingscriteria kunt vinden; - weet u wat een equivalentietrial is en kunt u onderscheid maken tussen een intention-to-treat- analyse en een per-protocol- analyse; - weet u dat er in de Nederlandse praktijk nog onvoldoende bewijs is om een voorkeur uit te spreken voor uitsluitend oraal toegediende antibiotica of initieel intraveneuze antibiotica bij kinderen met een ernstige pneumonie. Trefwoorden kinderen, pneumonie, antibiotica, gerandomiseerde equivalentiestudie, evidence-based medicine Dit artikel is auteursrechtelijk beschermd en alleen bedoeld voor abonnees van Praktische pediatrie. Misbruik wordt bestraft. Het is verboden dit artikel te verspreiden zonder toestemming van de auteursrechthebbenden. Gedownload door C.C. de Kruiff (c.c.dekruiff@amc.uva.nl) op 02-01-2015 11:15:19