Vriendschtp wordt belangrij ker Nan Steaens & Theo oan Tilburg Het socialelevenvan ouderevolwassenen is gedurende de laatste twee decennia behoorlijk veranderd als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. Onderliggende processen bij deze veranderingen zijnindividualisering en het loslaten vantradities. Er is meerpersoonlijke vrijheid in de keuze van leefstijl en identiteit, en grotere persoonlijke verantwoordelijkheid voor het ontwik- kelen en in stand houden van een persoonlijk netwerk van sociale relaties. MAATSCHAPPELIJKE VERANDERING De veranderende samenleving wordt geken- merkt door een toename van geografische mo- biliteit, van beroepsmobiliteit, een toenemend aantal echtscheidingen maar ook van hertrouw en daarmee samenhangend nieuwe stieffami- lies, en door een toename van het aantal een- persoonshuishoudens. Ook zijn traditionele instellingen die vroeger voor sociale inbedding zorgden, zoals de kerk, de buurt en lokale orga- nisaties, minder invloedrij k. Er zijn verschillende standpunten over de gevolgen van individualisering en het loslaten van tradities voor persoonlijke relaties in het algemeen en voor vriendschap in het bijzonder. Sommigen stellen dat er meer onzekerheid is over de beschikbaarheid van sociale relaties als bron van gezelschap en ondersteuning. Het is moeilijker geworden om blijvende, betekenis- volle sociale relaties als vriendschap te onder- houden. Anderen beweren dat er meer kansen zijn voor vriendschap omdat andere relaties de functies van ondersteuning en het brengen van continuïteit niet meer automatisch vervullen. 'Tijdschrif oaeroudzr utordzn& samenleaing Aangezien vriendschap per definitie een vrij- willige en flexibele relatie is, zijn vrienden bij uitstek geschikt voor het moderne leven. Individualisering en het loslaten van tradi- ties zijn voortschrijdende processen die groe- pen in de samenleving op verschillende wijze beïnvloeden.Een toename van het belang van vriendschapis tot nu toe aangetoondvoor spe- cifieke groepen zoals alleenstaanden, inclusief alleenstaande ouders,maar nog niet voor oude- re volwassenen. Of de geschetste ontwikkeling ook zichtbaar is bij mensen op latere leeftijd is onderzocht in twee recentestudies die gebruik maken van data van de Longitudinal Aging Stu- dyAmsterdam (LASA). ONTWIKKELING ÍN VRIENDSCHAP Eén studie vergelijkt de ontwikkeling in vriend- schapals uniek relatierype binnen persoonlijke nerwerken gedurende zeventien jaar (1992- 2009) voor drie cohorten, namelijk volwasse- nen die aanvankeliik 55-64,65-74 of 75-84 iaar zijn. Om het persoonlijke netwerk in kaart te brengen,zijn mensen gevraagd welke familiele-