Mechanizmy czasu rzeczywistego na rynku bilansującym energii elektrycznej Kamil Smolira Eugeniusz Toczylowski Politechnika Warszawska Instytut Automatyki i Informatyki Stosowanej W niniejszej pracy analizujemy problemy projektowania struktur oraz procesów bilansowania realizowanych w czasie rzeczywistym na zdecentralizowanych rynkach bilansujących energii elektrycznej. Przedstawiono ogólny schemat dzialania tego segmentu rynku oraz propozycję jego umiejscowienia w calości procesów rynku bilansującego. Omówiono również problem dopasowania zaproponowanej struktury procesów do pozostalych segmentów rynku energii. W drugiej części pracy przedstawiono propozycję modeli rozdzialu obciążeń dla fazy bilansowania w czasie rzeczywistym dla jednorodnego obszaru rynku miedzianej plyty (RMP) oraz możliwości jego rozwinięcia dla modelu rozproszonego ze zlokalizowanym (w węzlach lub obszarach sieci) zapotrzebowaniem na energię. Zaproponowano również sposób efektywnego rozwiązywania przedstawionych modeli z wykorzystaniem powtarzalności cyklicznej procesów oraz przedstawiono wyniki eksperymentów obliczeniowych. 1. WPROWADZENIE Sama liberalizacja rynku energii nie sprzyja samoistnie osiąganiu ogólnej efektywności oraz bezpieczeństwu sektora elektroenergetycznego, zwlaszcza przy obecnej, niedojrzalej jeszcze strukturze rynku energii elektrycznej. W roku 2003 zespól Politechniki Warszawskiej przygotowal propozycję radykalnych dlugofalowych zmian rynku energii elektrycznej w Polsce [8,9]. W propozycji tej przyjmuje się, że najlepszą efektywność i bezpieczeństwo sektora może zapewnić pelna decentralizacja rynku energii i stworzenie adekwatnych warunków rynkowej konkurencyjności. Decentralizacja wymaga w szczególności oddzielenia tzw. jądra bilansowania w czasie rzeczywistym (rynek bilansujący RCR) od procesów bilansowania na wyodrębnionych funkcjonalnie rynkach dnia bieżącego (RDB) i rynkach dnia następnego (RDN), obok gield oraz innych platform obrotu. Pierwszy, bardzo okrojony etap postulowanych zmian umożliwiający modyfikowanie pozycji kontraktowych w dobie realizacyjnej zostal zaproponowany w lutym zeszlego roku w dokumencie PSE [5], jednak ze względu na brak porozumienia zainteresowanych stron, w chwili obecnej istnieje sytuacja patowa sankcjonująca fatalny stan rynku bilansującego. Celem niniejszej pracy jest określenie struktury i podstawowych funkcji realizowanych przez operatora systemu (OSP) w jądrze bilansowania w czasie rzeczywistym RCR na zdecentralizowanym rynku energii. Procesy te umiejscowiono na tle procesów realizowanych na wcześniejszych segmentach rynku energii, mając na celu stworzenie spójnego i efektywnego systemu umożliwiającego obrót energią elektryczną.