Pƌof.Dƌ. Keŵal BıLJıkoğlu áŶısıŶa BİYOYAKIT ÜRETİMİNDE OLUŞAN YAN VE SON ÜRÜNLERİN HAYVAN BESLEMEDE KULLANIMI Figen KIRKPINAR 1 , Yusuf KONCA 2 , Selim MERT 1 , H.Bora ÜNLÜ 1 1 E.Ü.).F. )ootekŶi Bölüŵü BoƌŶoǀa, 2 E.Ü. Ödeŵiş Meslek Yüksek Okulu Ödeŵiş,İzŵiƌ Özet: Kuƌutulŵuş çözüŶüƌlü daŵıtık tahıl ;DDG“Ϳ adıLJla ďiliŶeŶ ǀe kuƌu ögütŵeli LJöŶteŵ ile tahıllaƌdaŶ etaŶol üƌetiŵiŶde oƌtaLJa çıkaŶ LJaŶ üƌüŶ kullaŶılaďiliƌ olaŶ ďiƌ LJeŵ haŵŵaddesidiƌ. EtaŶol eŶdüstƌisi gelisŵeLJe deǀaŵ ettikçe daŵıtık tahıl aƌzı aƌtaĐak ǀe spesifik haLJǀaŶ ďesleŵe uLJgulaŵalaƌıŶa döŶük, faƌklı ďesleŵe özellikleƌiŶe sahip daŵıtŵa LJaŶ üƌüŶleƌiŶiŶ çesitliliği de geŶişleLJeĐektiƌ. EtaŶol üƌetiŵiŶde kullaŶılaŶ ďaşlıĐa haŵŵadde ŵısıƌ olŵakla ďiƌlikte diğeƌ tahıllaƌ da kullaŶılaďilŵekt edir. Etanol üƌetiŵiŶde Ŷişasta feƌŵaŶtasLJoŶuLJla etil alkol elde ediliƌ. áŶĐak tahıl daŶesiŶiŶ geƌiLJe kalaŶ uŶsuƌlaƌı ;eŶdospeƌŵ, eŵďƌiLJoͿ , eŶeƌji, pƌoteiŶ ǀe fosfoƌ da dahil olŵak üzeƌe daŶeŶiŶ ďaşlaŶgıçtaki ďesiŶ değeƌiŶiŶ çoğuŶu ŵuhafaza etŵektediƌ. Kuƌu ögütŵeli tesislerde ďu uŶsuƌlaƌ geƌi kazaŶılıƌ ǀe çeşitli yem hammaddeleri şeklinde yeniden kombine edilir. Anahtar Kelimeler: daŵıtŵa çözüŶüƌlü daŶeleƌi, gliseƌol Abstract: Distilleƌs dƌied gƌaiŶs ǁith soluďles ;DDG“Ϳ is a usaďle feed iŶgƌedieŶt ǁhiĐh is a coproduct of drymill ethanol production from grains. As the ethanol industry continues to grow, a greater quantity of DDGS will be available for feeds and a wider diversity of distilleƌs Đo-products with different nutritional characteristics will become available for specific animal feeding applications. Corn is the primary feed for ethanol production and other grains may also be used. In ethanol production, the starch is fermented to obtain ethyl alcohol, but the remaining components of the grain kernel (endosperm, germ), preserve much of the original nutritional value of the grain, including energy, protein and phosphorous. In drymill plants recover and recombine these components into a variety of animal feed ingredients. Key words: distilleƌs dƌied gƌaiŶs ǁith soluďles, gliseƌol 1.Giriş GüŶüŵüzde petƌol ƌezeƌǀleƌiŶdeki azalŵa ǀe LJüksek fiLJat aƌtışı ďiLJoLJakıt üƌetiŵiŶi güŶdeŵe getiƌŵiştiƌ. áŶĐak diğeƌ taƌaftaŶ küƌesel ısıŶŵa ǀe kuƌaklık soŶuĐu ďitkisel üƌetiŵdeki azalŵa ile ďiƌlik te yem fiLJatlaƌıŶdaki aƌtış, haLJǀaŶsal üƌetiŵde ďiLJoLJakıt üƌetiŵi soŶuĐu oluşaŶ aƌa ǀe soŶ üƌüŶleƌiŶ değeƌleŶdiƌilŵesi zoƌuŶluluğuŶu güŶdeŵiŵize taşıŵıştıƌ. Başta ŵısıƌ olŵak üzeƌe tahıllaƌdaŶ, şekeƌ paŶĐaƌı ǀe kaŵışıŶdaŶ, değişik iŶsaŶ gıdası ǀe gıda olŵaLJaŶ aƌtıklaƌdaŶ etaŶol üƌetilŵekte, soŶ üƌüŶ ise daŵıtŵa aƌtıklaƌı olŵaktadıƌ. Tahıllaƌ alkole feƌŵeŶte olduğuŶda LJaklaşık olaƌak kuƌu ŵadde üzeƌiŶdeŶ üçte ďiƌi LJaŶ üƌüŶ olaƌak oƌtaLJa çıkŵaktadıƌ. Üƌetiŵ tekŶolojisiŶe ďağlı olaƌak, ϭϬϬ kg ŵısıƌdaŶ oƌtalaŵa 40.2 L ethanol, 32.3 kg kuƌutulŵuş daŵıtık tahıl çözüŶüƌ ŵaddeleƌi ve 32.3 kg karbon dioksit elde edilmektedir (Schingoethe, 2006). BiLJoLJakıt üƌetiŵiŶde yaş öğütŵeli tesisleƌdeŶ ŵısıƌ gluteŶ LJeŵi ;ŵısıƌ gƌiziͿ, ŵısıƌ gluteŶ uŶu ;ŵısıƌ pƌoteiŶiͿ ǀe ŵısıƌ özü ;ƌuşeLJŵ-embriyo) unu elde edilmektedir. Kuru ögütŵeli etaŶol tesisleƌiŶde Ŷişasta ǀe şekeƌ ďitkileƌiŶdeŶ çok çeşitli LJaŶ üƌüŶleƌ oƌtaLJa çıkŵaktadıƌ. Bu üƌüŶleƌ kuƌutulŵuş daŵıtŵa daŶeleƌi ;DDGͿ, kuƌutulŵuş daŵıtŵa çözüŶüƌleƌi ;DD“Ϳ ǀe kuƌutulŵuş daŵıtŵa çözüŶüƌlü daŶeleƌi ǀeLJa kuƌutulŵuş daŵıtık tahıl çözüŶüƌ ŵaddeleƌi ;DDG“Ϳ diƌ ve uluslaƌaƌası ölçekte pazaƌlaŶaŶ eŶ öŶeŵli LJaŶ üƌüŶ, kuƌutulŵuş daŵıtık tahıl çözüŶüƌlü maddeleridir. Diğeƌ taƌaftaŶ ďitkisel ǀe haLJǀaŶsal LJağlaƌdaŶ elde edileŶ ǀe ďiLJodizel olaƌak taŶıŵlaŶaŶ diğeƌ ďiƌ kaǀƌaŵ oƌtaLJa çıkŵıştıƌ. Dizele alteƌŶatif olaƌak üƌetileŶ ďiLJodizel geŶellikle soLJa ǀeLJa kolzaŶıŶ ;kaŶolaͿ ƌafiŶesi ile oluşŵaktadıƌ. BiLJoLJakıt üƌetiŵiŶde LJağ ďitkileƌiŶdeŶ elde edilen yaŶ üƌüŶler ise küspe ǀe gliserindir (gliserol). DüŶLJaŶıŶ kaƌşı kaƌşıLJa kaldığı açlık soƌuŶu dikkate alıŶdığıŶda ďiLJoLJakıt üƌetiŵiŶde oluşaŶ LJaŶ ǀe soŶ üƌüŶleƌi haLJǀaŶ ďesleŵede kullaŶŵak ǀe haLJǀaŶlaƌıŶ ďu alteƌŶatif LJeŵ kaLJŶaklaƌıŶı daha ǀeƌiŵli kullaŶŵalaƌıŶı sağlaŵak haLJǀaŶ ďesleŵeŶiŶ öŶeŵli koŶulaƌı aƌasıŶda LJeƌalŵaktadıƌ. áçlık, kıtlık giďi Điddi soƌuŶlaƌla ďoğuşaŶ düŶLJada, üƌetiŵiŶiŶ hızlı ǀe ŵaliLJetiŶiŶ düşük olŵası seďeďiLJle kaŶatlı sektöƌü üƌüŶleƌi üzeƌiŶde öŶeŵle duƌulŵakta ǀe süƌekli daha düşük ŵaliLJet ile daha fazla üƌüŶ elde edeďilŵenin LJollaƌı aƌaŶŵaktadıƌ. áŶĐak kaŶatlı sektöƌüŶde kullaŶılaŶ LJeŵ haŵŵaddeleƌiŶiŶ ŶeƌedeLJse taŵaŵıŶıŶ iŶsaŶ gıdası olaƌak kullaŶılıLJoƌ olŵası, düŶLJaLJı LJeŶi kaLJŶaklaƌ aƌaLJışıŶa itŵektedir. Bulunan alternatif kaLJŶaklaƌdaŶ eŶ tatŵiŶkaƌ olaŶı ise; üƌetiŵiŶdeki süƌeklilik ǀe ďesiŶ ŵaddesi içeƌiği açısıŶdaŶ zeŶgiŶ olŵası seďeďiLJle, düŶLJadaki eŶeƌji açığıŶı kapatŵak aŵaĐıLJla kullaŶılaŶ tahıllaƌıŶ aƌtığıdıƌ. Tahıllaƌ, diğeƌ ďitkileƌ ǀeLJa oƌgaŶik ŵaddeleƌiŶ kullaŶılŵasıLJla elde edilen katı, sıǀı ǀe gaz haliŶdeki LJakıtlaƌa ďiLJoLJakıtlaƌ deŶilŵektediƌ. Gaz ďiLJoLJakıtlaƌ; ďiLJohidƌojeŶ, ďiLJogaz, siŶgaz deŶileŶ seŶtetik gazlaƌ, katı ďiLJoLJakıtlaƌ; oduŶ köŵüƌü, ďiLJoköŵüƌ, ďiLJopelet, ďiLJoďƌiket, sıǀı ďiLJoLJakıtlaƌ ise ďiLJoetaŶol, ďiLJodizel, biyometanol, biyodimetileter, biyoetilteƌsiLJeƌďutileteƌ ǀe ďitkisel LJağlaƌ olaƌak aŶılŵaktadıƌ. BiLJoLJakıtlaƌ