179 Dikim Sıklığının ve Yaprak Gübrelemesinin Sarımsakta (Allium sativum L.) Bazı Kalite Özellikleri ve Verim Üzerine Etkileri Ertan Sait KURTAR Ondokuz Mayıs Universitesi Bafra Meslek Yüksekokulu, 55410, Bafra, Samsun. Özet Bu araştırma farklı azot içerikli (%0.3 N, %0.5 N ve %0.8 N) yaprak gübrelemelerinin ve farklı dikim mesafelerinin (10 x 13, 10 x 10 ve 10 x 7 cm) sarımsakta (Allium sativum L..) kalite (baş çapı, baş yüksekliği, yaş ve kuru baş ağırlığı, diş sayısı) ve verim (pazarlanabilir toplam yaş ve kuru verim) üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Baş çapı (mm), baş yüksekliği (mm), yaş ve kuru baş ağırlığı (g/adet) ile diş sayısı (adet/baş) değerleri 10 x 13 cm mesafesinde yüksek bulunmuştur. Ancak pazarlanabilir toplam yaş ve kuru verimde 10 x 7 cm mesafesi tüm uygulamalarda en yüksek değerleri vermiştir. 10 x 13 cm uygulamasında ortalama yaş ve kuru verim sırasıyla 1158 kg/da ve 895 kg/da iken, 7 x 10 cm uygulamasında sırasıyla 1678 kg/da ve 1240 kg/da olarak belirlenmiştir. En yüksek pazarlanabilir toplam yaş ve kuru verim 7 x 10 cm dikim mesafesi ve %0.5 N içerikli yaprak gübrelemesi uygulamasından elde edilmiştir (sırasıyla, 1884 kg/da ve 1389 kg/da). Anahtar Kelimeler: Sarımsak, dikim mesafesi, yaprak gübresi, verim, baş özellikleri. The Effects of Planting Density and Foliar Fertilizing on Some Quality Characteristics and Yield of Garlic (Allium sativum L.) Abstract This research was carried out to determine the effects of foliar fertilizing contained different nitrogen doses (%0.3 N, %0.5 N and %0.8 N) and different planting densities (13 x 10, 10 x 10, and 7 x 10 cm) on quality (bulb diameter, bulb height, fresh and dry bulb weight, clove number) and yield (marketable fresh and dry total yield) in garlic (Allium sativum L.). Bulb diameter (mm), bulb height (mm), fresh and dry bulb weight, clove number and yield (number/bulb) was found high in 10 x 13 cm planting density. But 7 x 10 cm planting density gave the highest marketable fresh and dry total yield in all plots. Average marketable fresh and dry total yield was found 1678 kgda -1 and 1240 kg/da in 7 x 10 cm, while it was 1158 kg/da and 895 kg/da in 13 x 10 cm, respectively. The highest marketable fresh and dry total yield was obtained from 7 x 10 cm density and foliar fertilizer contained %0.5 N (1884 kg/da and 1389 kg/da, respectively). Keywords: Garlic, planting density, foliar fertilizer, yield, bulb quality. Giriş Sarımsak gerek taze gerekse kuru olarak tüketilebilen ve sağlık açısından önemli sebzeler piramidinin en üzerinde yer alan önemli bir üründür. Sarımsak üretimimiz yaş olarak 24.000 ton ve kuru olarak 93.000 ton kadar olup üretimin büyük bir kısmı Kastamonu, Balıkesir ve Kırklareli illerinde yapılmaktadır. Ülkemiz bu üretim değeri ile dünyada 12. sırada yer almaktadır. Karadeniz bölgesinde sarımsak üretimi Kastamonu ve Tokat illerinde yoğunlaşmış olup, Türkiye üretiminin yaklaşık 1/3’ü (32.000 ton) bu bölgeden sağlanmaktadır. Samsun ili ise 390 ton kuru ve 200 ton yaş sarımsak üretimi ile toplam üretim içerisinde, yaş üretimde %0.8’lik kuru üretimde ise % 0.4’lük bir paya sahiptir (Anonim, 2009). Samsun ilinde yer alan ve ülkemizin önemli ovalarından birisi olan Bafra ovası halkının çoğunluğunun geçimini tarımla uğraşarak sağladığı verimli topraklara sahip bir ovadır. Toplam tarım arazisi miktarı 67.000 ha olup bu alanın yarıdan fazlasında başta domates, lahana,