207 TÜRKİYE’DE İÇGÖÇ VE İÇGÖÇÜN İŞÇİ HAREKETİNE ETKİSİ AHMET İÇDUYGU, İBRAHİM SİRKECİ VE İSMAİL AYDINGÜN * I. GİRİŞ Bu incelemede genel olarak yapmak istediğimiz, Türkiye’deki içgöç hareketlerinin işçi sınıfı yapısına etkisini tartışmak ve bu etkinin işçi sınıfı hareketleri için olası anlamlarını irdeleyen bir ön çalışma yapmaktır. Daha özel olarak ise son yıllarda yoğunlaşan ve farklılaşan içgöç olgusunun sürekli ucuz ve örgütsüz bir emek arzı sağlayarak ülkede “parçalanmış bir işçi sınıfı” ortaya çıkarma eğilimi taşıyıp taşımadığını tartışmaya açmaktır. Ancak bir yandan bu konu üzerinde kapsamlı bir çalışmanın daha önce yapılmamış olması, diğer yandan ise bu tür konuları sağlıklı bir şekilde tartışmaya elverişli bilgilerin ve kuramsal yaklaşımların yokluğu elimizdeki bu çalışma için daha işin başından belirgin bir sınırlılığı dayatmaktadır. Bu arkaplanla birlikte burada yapılmak istenen bu kısıtlı durumu göz önüne alarak öncelikle ülkemizin yakın tarihi içinde içgöç ve işçi hareketlerinin dinamiklerini ayrı ayrı ele alıp daha sonra da birbiri içine giren süreçler temelinde içgöçten işçi hareketine doğru olası bir etkileşimin boyutlarını irdelemektir. Modern Türkiye bir anlamda iç ve dış göçler ile inşa edilmiştir. 1 Ulusal inşa döneminde, yeni ülkenin sınırları dışında kalmış bazı Türk ve Müslüman kökenli topluluklar getirilmiş ve yeni Türk ulusunun temellerine eklenmiştir. Gerek bu toplulukların ülke içindeki yerleşmeleri * Ahmet İçduygu, Bilkent Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü öğretim üyesi; İbrahim Sirkeci, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü’nde yüksek lisans öğrencisi; İsmail Aydıngün, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde yüksek lisans öğrencisi. 1 Bakınız Kazgan (1971).