Türkiye Parazitoloji Dergisi, 31 (3): 188-193, 2007 Türkiye Parazitol Derg. © Türkiye Parazitoloji Derneği © Turkish Society for Parasitology Dışkıda Entamoeba histolytica’nın Saptanmasında Kullanılan Yöntemlerin Birlikte Değerlendirilmesi Sema TUNCAY, Tonay INCEBOZ, Leyla ÖVER, Gülter YALÇIN, Selma USLUCA, Serap ŞAHİN, Songül Bayram DELİBAŞ, Ümit AKSOY, Çiler AKISÜ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Parazitoloji Anabilim Dalı, Izmir, Türkiye ÖZET: Bu çalışmada; Ocak 2004-Mayıs 2006 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Ko- proparazitoloji Laboratuvarına değişik kliniklerden çeşitli gastrointestinal şikâyetler ile başvuran toplam 9378 hastaya ait dışkı örnekleri incelendi. Tüm dışkı örneklerine nativ-Lugol yöntemi ve şüpheli durumlarda trichrome boyama, Robinson besiyerine ekim ve/veya En- tamoeba CELISA Path kiti ile dışkıda antijen aranması yöntemleri uygulandı. Bu inceleme sonuçlarından en az bir yöntem ile Enta- moeba histolytica / Entamoeba dispar kist ve/veya trofozoitleri saptanan 41 (%0,44) olgu pozitif olarak değerlendirildi. Bu olgulardan, 24 olguda dört yöntem, 14 olguda üç yöntem bir arada kullanılırken, 3 örneğe sadece nativ-Lugol ve trichrome boyama işlemleri yapı- larak tanı konuldu. Pozitif olarak kabul edilen ve tümüne nativ-Lugol uygulanan 41 olgunun sadece 25'inde bu yöntemle E. histolytica / E. dispar kist ve/veya trofozoitleri saptanırken, kalan 16 dışkı örneğine diğer üç yöntemle tanı konuldu. Günümüzde E. histolytica ve E. dispar ayırımının yapılmasının gerekliliği kaçınılmazdır. Çünkü E. dispar tanısı konulduğunda hastanın tedavi edilmesi gerekli değilken, E. histolytica tanısı konulduğunda ivedilikle tedavi edilmesi zorunluluğu vardır. Bu nedenle tanı yöntemleri birlikte kullanılarak, gerek- tiğinde E. histolytica için spesifik ELISA ile güvenilirliği olan sonuçların verilmesi mümkün olacaktır. Anahtar Sözcükler: Entamoeba histolytica, tanı yöntemleri The Evaluation of the Techniques Used for Diagnosis of Entamoeba histolytica in Stool Specimens SUMMARY: In this study, stool samples of 9378 patients from different clinics, who presented at the laboratory of the department of parasitology of the Dokuz Eylul University, Faculty of Medicine with several gastrointestinal complaints from January 2004 to May 2006, were examined. All stool samples were examined with the saline-Lugol method and, in suspicious cases, by trichrome staining, cultivation in Robinson's medium and/or antigen detection in stool with the Entamoeba CELISA Path kit. Forty-one cases (0.44%), in which Entamoeba histolytica/Entamoeba dispar cysts and/or trophozoites were detected by at least one method, were found to be posi- tive. Out of these 41 cases, four methods were used in 24 cases, three methods in 14 cases, whereas only saline-Lugol and trichrome staining methods were used in 3 cases. Even though all 41 positive cases had been examined with the saline-Lugol method, only 25 cases were found to be positive with this method for E. histolytica/E. dispar cysts and/or trophozoites. The remaining 16 cases were diagnosed by the other three methods. Today it is necessary to distinguish E. histolytica from E. dispar because the patient does not need to be treated if E. dispar is identified whereas if E. histolytica is identified the patient needs urgent treatment. That’s why it is necessary to get reliable results using diagnostic methods together and, when needed, by ELISA specific for E. histolytica. Key Words: Entamoeba histolytica, diagnosis methods GİRİŞ Amoebiasis, Entamoeba histolytica (E. histolytica)’nın neden olduğu tüm dünyada yaygın olarak görülen bir parazit enfek- siyonudur. Tropikal ve subtropikal bölgeler başta olmak üzere tüm dünyada ve ülkemizde bir halk sağlığı sorunu olarak ö- nemini korumaktadır (6). Enfeksiyon, E. histolytica kistleri içeren dışkı ile kontamine olmuş su ve gıdaların alınması ile bulaşmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl 500 milyon kişi E.histolytica ile enfekte olmasına rağmen bunların yalnız %10’unda semptomatik hastalık görülmektedir (10, 32). Yılda 40.000-100.000 kişinin ameobiasis nedeni ile öldüğü tahmin edilmekte olup dünyada sıtmadan sonra ikinci sıklıkta ölüme neden olan parazitik hastalık olduğu bildirilmektedir (27). Geliş tarihi/Submission date: 12 Aralık/12 December 2006 Düzeltme tarihi/Revision date: 26 Mart/26 March 2007 Kabul tarihi/Accepted date: 27 Mart/27 March 2007 Yazışma /Correspoding Author: Tonay İnceboz Tel: - Fax: - E mail: tonay.inceboz@deu.edu.tr 3. Tropikal Hastalıklar Kongresi’nde (06–09 Kasım 2006, Diyarbakır) sunulmuştur.