Eskişehir OsŵaŶgazi ÜŶiversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Aralık 2015, 16(2), 83-103. 83 Kaǀraŵsal Bağlaŵı ǀe Olası Tartışŵa AlaŶlarıyla Psikolojik Sözleşŵe: Bir GözdeŶ Geçirŵe Çalışŵası Mustafa Kemal TOPCU, H.Nejat BASIM * Kaǀƌaŵsal Bağlaŵı ǀe Olası Taƌtışŵa AlaŶlaƌıLJla Psikolo- jik “özleşŵe: Biƌ GözdeŶ Geçiƌŵe Çalışŵası Özet Çalışŵa haLJatıŶda işgüĐü ǀeƌiŵliliği klasik LJöŶetiŵ aŶlaLJışıŶıŶ üzeƌiŶde duƌduğu öŶeŵli alaŶlaƌdaŶ ďiƌisi olŵuştuƌ. TekŶolojik değişiŵ, küƌeselleşŵe, kalite aŶlaLJışı, süƌdüƌüleďiliƌlik ǀe sosLJal iŶoǀasLJoŶ LJöŶetiŵ aŶlaLJışıŶı değiştiƌŵiş ǀe işletŵeleƌiŶ heŵ iç heŵ dış çeǀƌesiŶi şekilleŶdiƌŵiştiƌ. Bu süƌeçte işgüĐü giderek daha da öŶeŵ kazaŶŵış ǀe değişeŶ eŶdüstƌiLJel ilişkileƌi açıkla- ŵak içiŶ faƌklı kuƌaŵ, LJöŶteŵ ǀe aƌaçlaƌ kullaŶılŵıştıƌ. Bu ďağ- laŵda, çalışaŶlaƌıŶ tutuŵ ǀe daǀƌaŶışlaƌıŶıŶ ďeliƌleLJiĐisi olaŶ psi- kolojik sözleşŵe, işgöƌeŶ-işǀeƌeŶ ilişkisiŶi açıklaŵakta da faLJdalı olŵaktadıƌ. AŶĐak, çalışaŶlaƌıŶ tutuŵ ǀe daǀƌaŶışlaƌıŶıŶ aŶlaşıla- ďilŵesi içiŶ oŶlaƌıŶ algılaƌıŶıŶ ďiliŶŵesiŶe ihtiLJaç ďuluŶŵaktadıƌ. Psikolojik sözleşŵe LJöŶetiĐileƌe ďu ďakış açısıŶı suŶabilen bir aƌaç, ďiƌ LJöŶteŵ Ŷiteliği taşıŵaktadıƌ. Bu çeƌçeǀede, ďu çalış- ŵada psikolojik sözleşŵeŶiŶ taŶıŵı, kapsaŵı, ďoLJutlaƌı ǀe geli- şiŵi kuƌaŵsal LJaklaşıŵlaƌ ďağlaŵıŶda ele alıŶŵakta, kuƌaŵsal eleştiƌileƌ iŶĐeleŶŵekte ǀe geleĐekteki çalışŵalaƌ içiŶ ďazı öŶeƌi- leƌde ďuluŶulŵaktadıƌ. Anahtar Kelimeler: Psikolojik “özleşŵe, EŶdüstƌiLJel İlişkileƌ, Pozi- tif Psikoloji, İhlal Algısı A Review on Psychological Contract with Concepts and Possible Discussion Areas Abstract Labor producitvity is one of issues that classic management app- roach attaches great importance. Technological change, globali- zation, quality perception, sustainability, and social innovation made changes on management concept and formed both inter- nal and external environment of enterprises. Meanwhile, stress on workforce has been ever grown. During this process, a great variety of theories, methodologies and tools are employed to explain changing industrial relations. To this end, pscyhological contract as a determinant of organizational attitudes and beha- viors is also useful to explain employer-employee relationship. However, perception of employees are to be understood to con- ceive organizational attitudes and behaviors. Psychological cont- ract is a tool, a methodology to provide this perspective to mana- gers. Toward this end, this study reviews psychological contract concept, context, factors and evolution with a theoretical appro- ach, evaluates theoretical critics, and makes some recommenda- tions for future research. Key Words: Psychological Contract, Industrial Relations, Positive Psychology, Violation 1. Giriş Psikolojik sözleşŵe koŶusuŶa olaŶ ilgi uluslaƌaƌası LJazıŶda özellikle soŶ otuz LJıl içeƌisiŶde aƌt- ŵıştıƌ. ϭϵϲϬ’laƌdaki taŶıŵlaŵa çalışŵalaƌıŶdaŶ LJiƌŵi LJıl soŶƌa aƌadaki ďoşluğu dolduƌaĐak göƌgül ça- lışŵalaƌ LJapılŵaLJa ďaşlaŶŵıştıƌ. Ulusal alaŶLJazıŶ ďağlaŵıŶda da psikolojik sözleşŵe soŶ oŶ LJıl içeƌi- siŶde telaffuz edilŵeLJe ďaşlaŶŵış ǀe ďazı çalışŵalaƌa koŶu edilŵiştiƌ. Ne ǀaƌ ki, psikolojik sözleşŵe kaǀƌaŵıŶı ďütüŶĐül ďiƌ ďakış açısı ile ele alaŶ, alaŶıŶ ŶeƌeLJe doğƌu gittiğiŶi taƌtışaŶ, ŵuhteŵel aƌaş- * Mustafa Kemal TOPCU, Dr., AŶkaƌa “aŶaLJi Odası, ŵustafatopĐu@aso.org.tr ; H.Nejat BA“IM, Pƌof.Dƌ., BaşkeŶt ÜŶi- ǀeƌsitesi, İktisadi İdaƌi Biliŵleƌ Fakültesi, Ŷ.ďasiŵ@gmail.com