1 ARAMA MOTORLARININ KULLANIMINA YÖNELİK BİR ANKET ÇALIŞMASI Kadriye ERGÜN, Bayram TOPAL, Gültekin ÇAĞIL Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, ADAPAZARI kergun@sakarya.edu.tr, btopal@sakarya.edu.tr, cagil@sakarya.edu.tr Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de son yıllarda, bilgisayar kullanımı, yaptığımız işlerin bilgisayara aktarılması, internet ve ona bağlı işlemler, hızlı bir şekilde artmaktadır. İnternet bilgiye ulaşmak için en önemli araç haline gelmiştir. İnternetin yaygınlaşması ile birlikte buna bağlı olarak kullanılan programlara, yardımcı programlara, web sitelerine her geçen gün bir yenisi eklenmektedir. İnternet ortamındayken en çok ziyaret edilen web sayfalarından birisi de, arama motorlarına ait olan sitelerdir. Bugün arama motorları, ilköğretim çağındaki öğrencilerden, akademisyenlere kadar bir çok kişinin internet ortamındayken kullandığı web adreslerindendir. Her internet kullanıcısının yaşı ve statüsü ne olursa olsun, bir veya birden fazla arama motorunu kullandığı bilinen bir gerçektir. Peki arama motorları, doğru kullanılabiliyor mu? Bu çalışmada, arama motorlarının hangi sıklıkta, ne için ve nasıl kullanıldığına ilişkin bir anket çalışması yapılarak "Arama Motorlarını kullanmayı biliyor muyuz?" sorusuna cevap aranmıştır. 1. Giriş Günümüzde, internet bilgiye ulaşmak için en önemli araç haline gelmiştir. İnternet kullanıcısı bulunduğu yerden ihtiyaç duyduğu herhangi bir bilgiye kolayca ulaşabilmektedir. Fakat web dünyasında giderek artan sayıda belgenin yer alması kullanıcının istediği bilgiye hızlı bir şekilde erişmesini zorlaştırmaktadır. Bu yüzden internet kullanıcıları hızlı erişim için arama motorlarını kullanmaktadırlar. Arama motorları internet sitelerindeki içeriği depolayarak bu bilgileri kullanıcılarına aktaran web mekanizmalarıdır. İnternette arama yapmak için kullanılan ilk araç 1990 yılında geliştirilen Archie’dir[1]. Archie, hizmeti orijinal olarak İnternet üzerindeki kamuya açık (anonim) FTP arşivlerinde bulunan dosya adlarının taranabilir bir veri tabanı olarak başlamıştır[2]. Sonraki yıllarda AltaVista, Google, Yahoo!Search, MSN Search, Live Search gibi farklı performanslara sahip, farklı teknikleri kullanan arama motorları geliştirilmiştir. Anahtar kelime temeline dayanan Google, AltaVista, Yahoo gibi arama motorları günümüzde Web’te kullanılan en temel araçlardandır[3]. Web’in boyutu hala arttığı ve Web’teki indekslenebilir sayfa sayısı sekiz milyarı aştığı için arama motorlarının, arama dizinini kapsamlı ve güncel tutması zorlaşmıştır[4]. Buradan sürekli olarak performans arttırma çalışmalarının yapılması gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır. Arama sonunda kullanıcı tarafından algılanan sonuç kalitesi, arama motorlarının performansına bağlı olabileceği gibi arama ipuçlarının kullanılmasıyla da arttırabilir. Bu çalışmada oluşturulan anket soruları ile kullanıcıların arama yapma konusundaki davranışları belirlenmeye çalışılmıştır. 2. Arama Motorları Kullanımının Önemi İnternette bilgi aramanın en kolay yolu web arama motorlarını kullanmaktır. Arama motorları internetteki bilgileri araştırmak için tasarlanır[5]. Bu bilgiler Web sayfaları, resimler veya diğer dosya çeşitleri olabilir. Kullanıcıların birçoğu Web faaliyetlerine bir arama motoruna sorgu yaptırarak başlar. Arama motorlarının başarısındaki anahtar faktör, daha çok özel kelimelerle yapılan sorgulamaların hızlı bir şekilde iyi kaliteli sonuçları bulma yeteneğidir[5,6]. Diğer taraftan Google gibi arama servisleri, özellikle kullanıcının daha az bildiği konularda daha geniş sorguları cevaplaması istendiğinde yeterli gelmemektedir. Bu gibi durumlardaki sonuçların kalitesinin zayıf olmasının temelinde iki faktör vardır a) Arama terimlerindeki çok anlamlı ve/veya eşanlamlı kelimeler, b) Kullanıcıya dönen sonuç sayısının çok aşırı olması[6].