94 • NİSAN / APRİL 2012 www.recyclingdergisi.com 1 .GİRİŞ Günümüzde çevreyle ilgili düzenlemeler birçok ülkede yasal ve anayasal sistemin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Çevresel atıkların temizlenmesi ve çevrenin korunması uluslar arası siyasi gündemde gün geçtikçe daha çok yer alacak. Bunun için gerek bölgesel ve gerek Uluslar arası seviyede müzakerelerin en zor ve masralı konusu olmaya devam edecektir. Çevre kirliği ve atıkların sanayileşmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru taşınması boyutu da dikkate alındığında bu sorun günümüzde dar bir alandan çıkıp küresel bir sorun haline gelmiştir. Girmeye çalıştığımız Avrupa Birliği topluluğuna uyum açısından ülkemizin en sorunlu alanlarının başında çevre konusu gelmektedir. Çünkü Avrupa Birliği Müktesebatının en kapsamlı alanlarından birisini oluşturan çevre, birliğe üyelik sürecinde Türkiye’yi en çok zorlayacak alanlardan biri olarak görülmektedir. Birlik yasalarına uyum açısından en yüksek maliyet gerektiren çevre konularının başın- da da atık yönetimi gelmektedir. Bu topluluğa dâhil olmayı arzu ediyorsak o zaman birliğin standartla- rını önemseyip ülkemizde üretilen atıkların çevre- sel ve ekonomik bir problem olmaktan çıkarıp, geri dönüşüm süreçleri geliştirilerek bir değere dönüş- türülmelidir. Sanayileşmeyle birlikte fabrikalarda üretiğimiz aletlerin yaşamımıza getirdiği rahatlığın yanında, hava, su ve toprağa verdiği kirliliğin boyutu her geçen gün hızla artmaktadır. Dünyamızda yaşa- nan aşırı çevre kirliliği ve küresel ısınma doğayı ve canlıları tehdit eder bir noktaya geldiği için çevreye duyarlı olmak bir gönüllülük olmaktan çıkmış adeta bir zorunluluk haline gelmiştir. Dolayısıyla ekosis- temi daha yaşanılır hale getirmek, daha sağlıklı ve uzun bir ömür sağlayabilmek için bizlere büyük so- rumluluk düşmektedir. Anahtar Kelimeler : Çevre, Atıklar, KOBİ, 2. ÇEVRE KİRLİLİĞİ ISO 14000 Çevre Yönetimi Standartları serisinde çevre kavramı; “bir organizasyonun tüm faaliyetleri- nin içinde gerçekleştiği hava, su, toprak, doğal kay- naklar, lora, fauna, toplum gibi faktörleri ve bunlar arasındaki ilişkileri de içine alan ve genişleyebilen bir sistem” olarak tanımlanmaktadır. Bu sistemin üzerinde yapısal zararlar meydana getiren ve nite- liklerini bozan zararlı maddelerin karışmasıyla doğal dengenin bozulup canlıların sağlığını olumsuz yönde etkilemesi çevre kirliliği olarak tanımlanır. 1 Çoğunlukla 20.yüzyılda yaşanan felaketler, boşal- tılan köyler, yanan ormanlar, tarım alanları, şehir kirliliği, fakirlik, bulaşıcı hastalıklar, göçler ve aşırı nüfus artışı ile yeşil alanların yapılaşmaya açılması, ülkelerin plansız hızlı ekonomik gelişmeler içine gir- mesi ile çevre sorunları işletmeleri ve ülkeleri aşıp küresel bir sorun haline gelmiştir. Dünya nüfusunda ki hızlı artışa paralel olarak gelişen endüstrileşme ile birlikte, plansız sanayi alanlarının kurulması, sağ- lıksız ve düzensiz kentleşme, nükleer denemeler, bölgesel savaşlar, kullanılan tarım ilaçları, yapay gübreler, petrol ve nükleer enerji gibi kaynakların keşfi ve bilinçsiz bir şekilde kullanılması çevre kir- liliğini doğurmuş, canlılar için zararlı olabilecek bo- yutlara ulaşmaktadır. Endüstrileşmenin ve kalkın- manın maliyeti çevre kirliliği olarak ödenmektedir. Sanayileşmenin baş döndürücü şekilde gelişmesine paralel olarak ortaya çıkan baca ve diğer emisyonlar tehlikeli kirlilik kaynaklarıdır. 2 Günümüzde çevresel düzenlemeler, çevre politika- sının çeşitli yaklaşımları çerçevesinde geliştirilmiş olan emisyon standartları, ürün standartları, çev- resel kalite standartları, gözlemleme ve raporlama, paketleme ve etiketleme standartları gibi düzenle- meler ile çevresel vergi ve harçlar, sübvansiyonlar ve ticaret izinleri gibi piyasa mekanizmasına dayalı iktisadi düzenlemelerden oluşur. 3 Sonuç olarak işletmeler üretim yaparken faaliyetle- ri gereği çevresel kaynakları kullanmak zorundadır ve bu üretim sırasında mal ve hizmet çıktıları ile bir- likte, katı ve sıvı atıklar, gaz atıkları, tehlikeli ve tehli- Araştırma Türk KOBİ’lerinde Çevre Faaliyetleri Tuncer Yılmaz 1 , Yavuz Ağan 1 , Mehmet Fatih Acar 2 1 Bersam Bolat ve Sıtkı Gözlü, ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Uygulamasında Etken Olan Faktörler, İtü Dergisi/d mühendislik Cilt:2, Sayı:2, 39-48 Nisan 2003, s.40. 2 Mehmet Marangoz, İşletmelerin Çevresel Sorumluluğu: Türk Otomotiv Sanayine Yönelik bir Araştırma, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 6, Sayı:3,2004, s.76. 3 Ekrem Gül ve Aykut Ekinci, Çevresel Düzenlemelerin Dış Ticaret ve Rekabet Gücü Üzerine Etkisi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:7, Aralık 2002, s.90.