KUR'AN'DA RÜYALAR VE RÜYALARIN HAYATA YANSIMALARI Hidayet AYDAR * ÖZET Bu çalışmada, insanoğlunun hayatında önemli bir yeri bulunan rü- yalara, İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'ın yaklaşım tarzı ele a- lınmaktadır. Bu maksatla öncelikle rüya için Kur'an'da kullanılan lafızlar ve bu lafızların gramatik anlamları üzerinde durulmakta, daha sonra bunların hangi bağlamda kullanıldıkları işlenmektedir. Kur'an'da başta Hz. İbrahim olmak üzere Hz. Yusuf, Hz. Muham- med ve diğer bazı peygamberlerin gördükleri rüyalardan bahsedil- mektedir. Söz gelişi Hz. İbrahim, rüyasında oğlu İsmail'i boğazladı- ğını; Hz. Yusuf, rüyasında onbir yıldız, güneş ve ayın kendisine sec- de ettiğini ve Hz. Muhammed de, rüyasında Mekke'yi fethettiğini görmüştür. Peygamber olmayan bazı insanların rüyaları da Kur'an'da yer almaktadır. Hz. Yusuf ile birlikte hapiste bulunan ar- kadaşlarının rüyaları bu bağlamda zikredilebilir. İslam anlayışına göre Hz. Muhammed'e vahiy ilk olarak rüya şek- linde gelmeye başlamış ve her gördüğü rüya, ertesi gün aynen ger- çekleşmiştir. Bu yüzden de rüya, peygamberliğin bir cüzü olarak değerlendirilir. Ayrıca İslam dininin en önemli sembollerinden biri olan ve günde beş kez minarelerden okunan ezan da, Hz. Muham- med'in bazı arkadaşlarının gördüğü rüya ile sabit olmuştur. Bütün bu rüyalar çalışmada ana hatlarıyla anlatılmaktadır. Söz ko- nusu rüyalardan gerçekleşenler ve gerçekleşmeyenler, rüyaların on- ları görenler ve çevresindekiler üzerinde yaptığı etki, hayatlarında meydana getirdiği değişiklikler de işlenmektedir. Ayrıca dînî ve içti- mâî hayat üzerindeki etkileri de ele alınmaktadır. Bütün bunlar in- celenirken, Kur'an'ın rüyaları nasıl değerlendirdiği; ayrıca Kur'anî temeller üzerine bina edilmiş olan İslam dininde rüyaya nasıl bakıl- dığı ve ne tür bir değer atfedildiği de mevzu bahis edilmektedir. Çalışma, rüyaların pratikte insan hayatında ne tür psikolojik so- nuçlar doğurdukları ve bunların zararlarından sakınma yöntemle- riyle ilgili olarak, Kur'an ve İslam dininin temel referansları çerçeve- sinde yapılan bir değerlendirmeyle son bulmaktadır. Anahtar Kelimeler: 1. Kur’an, 2. rüya, 3. peygamber rüyaları, 4. vahi rüya ilişkisi, 5. Ezan ve rüya. DREAMS IN THE QUR’AN AND THEIR REFLECTIONS ON LIFE ABSTRACT In this article; the approach of the holy book of Islam, the Qur’an, to dreams which have an important impact on human life will be evaluated. With this purpose, first, expressions used in the Qur’an * Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim üyesi. hidayet@istanbul.edu.tr ; hidayetaydar@yahoo.com