- 744 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 9 Sayı: 43 Volume: 9 Issue: 43 Nisan 2016 April 2016 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDAKİ DOĞAL GAZ İŞBİRLİĞİNİN TÜRKİYE’NİN ENERJİ GÜVENLİĞİNE ETKİSİ * COMBINED EFFECT OF TURKISH ENERGY SECURITY COOPERATION BETWEEN TURKEY AND RUSSIA Zeliha HODALOĞULLARI * Aydın AYDIN ** Öz Kuşkusuz enerji 21. yüzyılda ulusların gelişmişlik derecesinin en önemli parametrelerinden birini oluşturmaktadır. Türkiye’nin hızlı nüfus artışı ve kalkınmasıyla özellikle doğalgaz ve petrol tüketiminin hızla artması, Rusya’nın ise dünyada eşi benzeri olmayan rezervlere sahip olması sebebiyle iki ülke arasında büyük bir işbirliği potansiyeli oluşturmaktadır.Yapılan araştırmalar, Türkiye ve Rusya’nın özellikle doğalgaz alanında ciddi bağımlılığını ortaya koymaktadır.Bu çalışmanın amacı enerji koridoru konumundaki Türkiye’nin enerji güvenliği politikalarını ve Türkiye-Rusya enerji işbirliğinin ve bağımlılığının Türkiye’ nin enerji güvenlik politikalarina etkilerini araştırmaktır. Bu çerçevede araştımanın metodolojisi iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihsel süreci,Türkiye’nin enerji güzergahı açısından stratejik konumu mevcut boru hatları göz önüne alınarak enerjinin bir dış politika enstürümanı olarak kullanılması üzerinden niteliksel olarak ele alınmıştır.Aynı zamanda Rusya ile doğalgaz ilişkisini güncel sayısal veriler kullanılarak nicel verilerden de yararlanılmıştır. Enerji açısından Rusya’ya önemli oranda bağımlı durumda olan Türkiye’nin enerji güvenliği noktasında tüm gerçekleri göz önünde bulundurarak yeni alternatif enerji kaynakları ve güzargahlarının geliştirmesinin gerekliliği çalışmanın sonucunda ulaşılan çıktılardandır. Anahtar Kelimeler:Türkiye, Rusya, Doğalgaz, Enerji Güvenliği Abstract Doubtleesly energy is one of the most important parameters of nation’s development level in 21st century.As Turkey has a rapid population increase and economic development and,as because Russia has incredible natural reserves;both countries have a huge cooperation potential.Completed researches have shown that Turkey and Russia has a serious dependence.The aim of this study is to understand the energy safety policies of Turkey as an energy corridor and the effects of Turkish-Russian energy cooperation and depence on these energy safety policies.In this scope the methodology of the study has been based on historical process of the relationship between two countries and Turkey’s strategic location as an energy route is evaluated through existing pipelines.Besides,it has been approached quantitatively due to the use of energy as an instrument of foreign policy and at the same time natural gas relation with Russia has been studied by the use of up-to-date numeric data and by quantitative data.Turkey’s need of alternative energy resources and routes regarding the whole realities of energy safety ,as it is seriously dependent upon Russia on energy ,is also an output of this study. Keywords: Turkey, * Russia, Natural Gas, Energy Security. GİRİŞ Enerji talebi giderek artan Türkiye enerji açısından dışa bağımlı bir ülke olup, enerji ihtiyacının büyük bir çoğunluğunu dışarıdan ithal etmektedir. Türkiye Rusya’ya özellikle doğal gaz açısından önemli derecede bağımlı ülkelerden biridir. Türkiye’nin doğalgaz ithalatının yaklaşık %60’ını gerçekleştirdiği Rusya’nın pazar çeşitlendirme yönünde attığı adımlar önem arz etmektedir. En büyük kozu enerji olan, enerji üzerinden yaratmaya çalıştığı ekonomik ve özellikle siyasal üstünlükle hegemonya kurmaya çalışan ve topraklarında dünya doğal gaz rezervlerinin üçte biri gibi bir oranı barındırmasıyla dünya enerji piyasasında önemli bir aktör olan Rusya dünya ekonomisinde kendisinden söz ettiren ülkelerden biridir.Dünyanın en büyük doğal gaz ithalatçısı olma özelliğiyle de birçok ülkeyi enerjide kendisine bağımlı kılan ülkelerin başındadır. Avrupa’da Almanya’dan sonra Rusya’nın en büyük doğalgaz müşterisi olan Türkiye’nin, Rusya ve İran dışında doğalgaz tedarik edebileceği diğer kaynakların sınırlı olması ve elektrik üretiminde doğalgaza * Bu çalışma, Zeliha Haskız Hodaloğulları tarafından hazırlanan “Enerji Arzı Güvenliği Bağlamında Türkiye’nin Doğal Gaz Açısından Rusya’ya Bağımlılık Durumunun Türk Dış Politikasına Etkisi” adlı Yüksek Lisans Tezinden üretilmiştir. ** Selçuk Üniversitesi, İİBF Uluslararası İlişkiler Bölümü. *** Yrd. Doç. Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi, İİBF Uluslararası İlişkiler Bölümü.