Solunum Hastalıkları 2006; 17: 123-132 123 Kahramanlar Verem Savaş Dispanseri’nde 1999-2003 Yılları Arasında Kayıtlı Tüberküloz Olgularının Epidemiyolojik Özellikleri Aygün ÖZTOP*, İpek ÜNSAL*, Türkan GÜNAY**, Ayşe ÖZGÜ*, Rıza ÇAKMAK*, Reyhan UÇKU** * Kahramanlar Verem Savaş Dispanseri, ** Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, İZMİR ÖZET Amaç: Bir toplumda tüberküloz hastalığının yaygınlığı hastalık insidansı veya prevalansıyla gösterilir. Tüberkülozu değer- lendirmede en önemli epidemiyolojik verilerden birisi balgam yayma pozitif hasta insidansıdır. Bu çalışmada, İzmir mer- kezdeki sekiz dispanserden biri olan Kahramanlar Verem Savaş Dispanseri (VSD)’nde 1999-2003 yılları arasında kayıtlı tü- berküloz olgularının epidemiyolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: 1999-2003 yılları arasındaki tüm kayıtlı tüberküloz olgularının dosyaları gözden geçirildi. Beş yıllık süre içinde izlenen 634 tüberküloz olgusu çalışmaya alındı. Yeni olgu sayısı, ölüm sayısı, yaş, cinsiyet, temas öyküsü, bak- teriyolojik durumu (yayma pozitif, yayma negatif ve bakılamayan) her yıl için ayrı ayrı incelendi. Sonuçlar: Olguların yaş ortalaması 38.2 ± 18.3 (1-88) yıl olup, en sık 25-44 (%40.8), 45-64 (%26.6) yaş gruplarında yo- ğunlaştığı gözlendi. Olguların %73.9’unun erkek olduğu saptandı. Olguların %86.6’sının yeni tanı aldığı, %79.4’ünün ak- ciğer tüberkülozu olduğu belirlendi. Yıllara göre tüberkülozu insidansı 100.000’de 52.7, 48.3, 44.6, 46.7, 43.3; yayma pozitif yeni akciğer tüberkülozu insidansı 100.000’de 29.5, 26.9, 28.7, 27.6, 27.3 olarak bulundu. Olgu bulma oranı yıl- lara göre %73.9, %67.4, %71.8, %69.0, %68.2 idi. Mortalite hızı yıllara göre sırasıyla 100.000’de 1.3, 3.9, 2.1, 0.9, 1.3 olarak hesaplandı. Yorum: Kayıt ihbar sistemindeki aksaklıklar da göz önüne alındığında, saptanan insidansların gerçekte daha yüksek oldu- ğu, bu nedenle Kahramanlar VSD bölgesinde tüberkülozun önemli bir sağlık sorunu olduğu düşünülmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Tüberküloz, epidemiyoloji Geliş tarihi: 3 Ocak 2006 Düzeltme sonrası kabul tarihi: 20 Temmuz 2006 SUMMARY THE EPIDEMIOLOGICAL CHARACTHERISTICS OF TUBERCULOSIS PATIENTS REGISTERED IN KAHRAMANLAR DISPENSARY BETWEEN 1999 AND 2003 Aim: The frequency of tuberculosis in a community is shown as incidence or prevalance. The incidence of sputum sme- ar positivity is one of the most important epidemiologic data for evaluating tuberculosis. The aim of this study is to de- fine the epidemiological characteristics of tuberculosis patients registered in Kahramanlar Dispensary, one of the eight dispensaries in the centrum of İzmir, between 1999 and 2003. Material and Method: The charts of all registered tuberculosis cases between 1999 and 2003 were reviewed. The number of new cases, mortality, age, sex, history of contact, bacteriological status (smear positive, smear negative and not evaluated) were evaluated separately for each year. Six hundred thirty four tuberculosis cases were totaly reviewed. Results: The mean age of the cases was 38.2 ± 18.3 (1-88) years whereas a cumulation in 25-44 (40.8%) and 45-64 (26.6%) age groups was observed. 73.9% of the cases were men. 86.6% of the cases were newly diagnosed and 79.4% had pulmonary tuberculosis. The incidence of tuberculosis according to the years was 52.7, 48.3, 44.6, 46.7, and 43.3 per 100.000 population respectively. Newly diagnosed smear positive tuberculosis incidence by the years was found as 29.5, 26.9, 28.7, 27.6, and 27.3 per in 100.000 population respectively. Case detection rate according to the years was