Magdalena Matczak Instytut Prahistorii UAM Poznań mmatczak@amu.edu.pl Osteobiografie – biografie odczytane z kości Wstęp Celem tego artykułu jest przedstawienie osteobiografii jako ciekawego i wartego zainteresowania podejścia badawczego w bioarcheologii, ze względu na to, że szkielety ludzkie są jedynym tak blisko związanym z przeszłymi ludźmi, źródłem archeologicznym. Na początku przedstawię zarys problematyki badawczej osteobiografii. Następnie przejdę do wytłumaczenia tego terminu, zaprezentowania teoretycznych możliwości badawczych jakie ma przed sobą archeolog konstruujący narrację biograficzną oraz przytoczenia przykładowych osteobiografii. Osteobiografie (Hawkey 1998; Robb 2002; Saul i Saul 1989) są częścią nurtu badawczego zwanego osteoarcheologią. Ta zaś jest subdyscypliną bioarcheologii. W Polsce tradycyjnie bioarcheologia zwana była antropologią historyczną (Kozłowski 2008), podczas gdy termin bioarcheologia dominował w krajach zachodnich. Ostatnio jednak określenie bioarcheologia jest u nas coraz częściej stosowane. Tradycyjnie ujmowana bioarcheologia bada wpływ czynników kulturowych i biologicznych na egzystencję człowieka i społeczeństw (Kozłowski 2008). Zazwyczaj czynniki kulturowe analizowane są na podstawie badań archeologicznych czy historycznych, zaś biologiczne na podstawie antropologii fizycznej, tymczasem bioarcheologia wychodzi obecnie naprzeciw naukom społecznym (Knudson i Stojanowski 2008). Punktem wyjścia dla bioarcheologii są opisowe badania osteologiczne lecz ich wyniki należy łączyć z teoriami społecznymi aby ukazać spektrum przeszłego życia. Bioarcheologia a w tym osteobiografia jako jej subdyscyplina jawi się zatem jako studia transdyscyplinarne. Dla bioarcheologii, a w tym i osteobiografii, ważne są zmiany kostne powstałe w trakcie życia Osteobiografie – biografie odczytane z kości [w:] Biografie żywiołów. Kulturowy wymiar świata, red. M. Kania, D. Kobiałka (72-87). Poznań: KNSA IP. 2011. 1