Krijgen patiënten met kanker de informatie die ze nodig hebben? Een onderzoek naar informatiebehoeften van patiënten die een behandeling met chemotherapie ondergaan Julia van Weert 1 , Jesse Jansen 2 , Sandra van Dulmen 2 , Jozien Bensing 2,3 1 Amsterdam School of Communications Research (ASCoR), University of Amsterdam, Amsterdam; 2 NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg), Utrecht; 3 Universiteit Utrecht, Utrecht E-mail: J.C.M.vanWeert@uva.nl Tel.: 020-525 2091 Inleiding Kanker is na hart-en vaatziekten de meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland. Per jaar worden er ongeveer 73.000 nieuwe gevallen van kanker vastgesteld. Geschat wordt dat in 2015 dit aantal zal oplopen tot 85.000 per jaar (IKCnet, 2007; KWF Kankerbestrijding, 2007). Effectieve informatie over een behandeling leidt tot betere therapietrouw, hogere tevredenheid, betere omgang met de ziekte en de behandeling, minder angst, verbetering van zelfzorg en een grotere betrokkenheid bij het nemen van medische beslissingen (Rutten, Arora, Bakos, Aziz & Rowland, 2005; Stewart, 1995). De informatievoorziening is echter vaak niet afgestemd op de individuele behoeften van de patiënt, waardoor behoeften onvervuld blijven (Hack, Degner & Parker, 2005). Hierbij kunnen twee typen informatiebehoeften onderscheiden worden: Cognitieve behoeften en affectieve behoeften. De patiënt wil begrijpen wat er met hem aan de hand is (cognitieve behoefte) en wil zelf begrepen en gesteund worden (affectieve behoefte). De behoefte om te weten en te begrijpen uit zich bijvoorbeeld in de wens om informatie te ontvangen over de werking van de behandeling die zij ondergaan en omgaan met bijwerkingen. Daarnaast hebben patiënten de behoefte begrepen te worden; zorgen moeten bespreekbaar gemaakt kunnen worden en patiënten willen gerustgesteld, gesteund, geaccepteerd en/of gerespecteerd worden (Bensing & Verhaak, 2004). De aanname is dat instrumentele communicatie tegemoet komt aan de cognitieve behoeften van de patiënt en aanzet tot probleemgericht gedrag. Affectieve communicatie helpt tegemoet te komen aan emotionele behoeften van de patiënt en emotiegericht met het probleem om te gaan (Pieterse, 2005). 1