Arslan,A. ve Yener,S.(2016). Okul Yöneticilerinin Güdüleyici Dili ve Öğretmen Örtük Bilgi Paylaşımı İlişkisinde İşgören Sesliliğinin Aracı Rolü ve Psikolojik Rahatlık Algısının Düzenleyici Rolü. 16. İstanbul Üniversitesi İşletme Kongresi,26-29 Mayıs 2016, İstanbul Okul Yöneticilerinin Güdüleyici Dili ve Öğretmen Örtük Bilgi Paylaşımı İlişkisinde İşgören Sesliliğinin Aracı Rolü ve Psikolojik Rahatlık Algısının Düzenleyici Rolü Aykut ARSLAN 1 Serdar YENER 2 Özet Okul yöneticilerinin öğretmenler ve diğer çalışanlar için öğrenmeyi kolaylaştıracak ve bilgi paylaşımını teşvik edip destekleyecek bir okul kültürü oluşturması gerektiği ileri sürülmektedir (Noteboom, 2000). Açık bilgi paylaşımı zaten mevcut yönerge ve yönetmelikler ile sağlanan bir süreç olsa da kritik ve hayati olan örtük bilginin yayılımı bu tarz bir örgütsel kültüre bağlı olabilir. Yazında bu tarz örgütsel kültürü oluşturmada pek çok öncül araştırılmış olmasına rağmen yöneticilerin güdüleyici dili konusunda fazla bir çalışmanın olmadığı görülmektedir. İş yaşamında yöneticilerin iletişim biçimi, artık en çok aranılan üç temel yetenek arasında yer almaktadır (Murray, 2013). Farklı çalışmalarda yöneticilerin iletişim için ayırdıkları günlük zaman ise %70 ile %90 arasında değişmektedir (Barret, 2006). Ayrıca, çalışanların örgüt içi süreçlerde verimlilik ve etkinliğin artması yönünde rahat bir şekilde geri besleme ve önerme yapması olarak tanımlanan işgören sesliliğinin örtük bilgi paylaşımında etkisini konu alan araştırmaların da sınırlı olduğu değerlendirilmektedir. Yöneticilerin işgören sesliliğine ve örtük bilgi paylaşımına olan etkisini temel alan araştırmaların, daha çok davranışsal boyuta odaklanmış olduğu ve dilin etkinliği konusunun fazla ilgi görmediği anlaşılmaktadır. Yöneticiler tarafından çalışanları güdülemek maksadıyla belirsizliği giderecek, anlam ve empati yaratacak bir dil kullanmaları ve bunun yaratacağı olumlu havada işgören sesliliğinin artması; iş ile ilgili uzmanlık, fikir ve tecrübelerden oluşan örtük bilgi paylaşımını da etkilemesi beklenmektedir. Güdüleyici dilin etkisinin artması ise iş ortamının sağlayabileceği ve çalışanlarca algılanan psikolojik rahatlıkla mümkün olabilir. Psikolojik rahatlık algısı çalışanın iş ortamında hissettiği kişilerarası risk algısı olarak tanımlanmakta ve örgüt içinde ayıplanma, soyutlanma, baskı korkusu olmadan öneri, çıkış, geri besleme ve eleştiri yapabilme derecesine işaret etmektedir (Edmondson, 1999). Sonuç olarak psikolojik rahatlık algısı arttıkça işgören sesliliği de örtük bilgi paylaşımı düzeyi de artabilecektir. Çalışmada yukarıda açıklanan olgular ve aralarındaki ilişkiler incelenmiştir. Kurulan modelde okul müdürlerinin öğretmenlere yönelik günlük iletişimlerinde kullandıkları dilin öğretmenler açısından ne ölçüde güdüleyici olduğu ve bunun öğretmenlerin Örtük Bilgi Paylaşımı davranışı ile ilişkisinde İşgören Sesliliği olgusunun aracı ve bu aracılık ilişkisinde Psikolojik Rahatlık Algısının düzenleyici rolü sorgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Güdüleyici dil, örtük bilgi paylaşımı, işgören sesliliği, psikolojik rahatlık algısı, öğretmen, okul, okul müdürü 1. Giriş Bilgiye sahip olmanın yalnız başına rekabet, gelişme ve yenilik yeteneğine etkisinin olmadığı Eski Doğu Bloku ülkelerinde görülmüştür. Ellerman vd. (2001) gelişmeyi sağlamak ve rekabet gücünü elde etmek için örgütte salt bilgi üretiminin değil bilgi paylaşımını kolaylaştıran dinamik öğrenme sürecine sahip örgüt kültürünün de önemli olduğunu ileri sürmektedir. Bu ülkelerde sahip olunan bilginin paylaşılmaması ya da soyutlanmadan dolayı çevrede var olan bilgiye ulaşılamaması, gelişmenin önünü kapatmış ve kapalı sistemlerin kaçınılmaz sonuçlarıyla karşılaşılmıştır. Gelişmekte olan Asya ülkelerinde ise bilgi paylaşımının ekonomik gelişme ve rekabet gücünü arttırdığı görülmüştür (Nelson ve Pack, 1999). Gelişmekte olan Asya ülkelerinin yabancı dil öğrenmeyi teşvik eden, transfer edilen bilgiyi kullanma ve geliştirme potansiyelini kuran ve bunun sonucundaki çıktıyı arz eden özellikleri, bilgi paylaşımının önemini göstermesi bakımından önemli sayılabilir. Asya’nın parlayan yıldızları adıyla ortaya çıkan ülkeler bunun örneği olarak görülmektedir (Pack, 2000). Makro boyutta bu denli etkileri olan bilgi paylaşımı, günümüz örgütleri açısından da en önemli ve kritik unsurlardan biri olarak görülmektedir (Geiger ve Schreyögg, 2012; Huang vd. , 2013; Wang vd., 2014). Örgüt düzeyindeki bilgi ise iki türlü tanımlanabilmektedir. Bunlardan ilki açık bilgi olarak adlandırılmakta ve örgüt içinde resmi kanallardan ve iletişim araçlarında herkesin erişimine sunulan 1 . Piri Reis Üniversitesi 2 . Sinop Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi aarslan@pirireis.edu.tr serdar_yener@hotmail.com