TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi 30 Ekim –02 Kasım 2007, KTÜ, Trabzon TANITIM VE TURİZM AMAÇLI 3B MODEL DESTEKLİ TARİHİ MEKÂNLAR BİLGİ SİSTEMİ İbrahim ASRİ 1 , Ömür ESEN 2 , Özşen ÇORUMLUOĞLU 3 , İbrahim KALAYCI 3 , Güngör KARAUĞUZ 4 1 Hacettepe Üniversitesi Polatlı Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu 06900 Polatlı/Ankara iasri@hacettepe.edu.tr , 2 Selçuk Üniversitesi Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığı Kampüs/Konya omurhermes@yahoo.co.uk 3 Selçuk Üniversitesi Müh. Mim. Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Müh. 42031 Kampüs/Konya ocorumlu@selcuk.edu.tr ikalayci@selcuk.edu.tr 4 Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğrt. Böl. 42090 Meram/Konya karauguz2@yahoo.com ÖZET Yeryüzü asırlarca insanlığa ev sahipliği yaptığı gibi onların oluşturduğu eserlere de ev sahipliği yapmaktadır. Bu eserlerin en kalıcı olanları da kuşkusuz yapısal nitelikli olan binalar, köprüler, sosyokültürel yapılar v.b. dir. İnsanlığın ömrünün bu eserlere göre kısa olması bu eserlerin bir sonraki insanlara miras olarak kalmasını sağlamıştır. Bırakılan bu miras günümüze Kültür Mirası olarak adlandırılmaktadır. Medeniyetler beşiği Anadolu’muzun 5000 yılı aşkın geçmişi ile gerek Türk ve gerekse de pek çok diğer medeniyete ev sahipliği yapmış olması dolayısı ile Kültür Mirası konusunda oldukça zengin bir hazineye sahip olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Bu zenginlik milyonlarca yerli ve yabancı turisti Anadolu’nun her tarafını karış karış dolaştırmaktadır. Anadolu’nun bu zenginliğine rağmen bu mirası tanıtmada ve sahip çıkmada bir çok ülkeye göre tam anlamıyla gayret gösteremesek de bu günlerde ülkemizde tanıtma, dokümantasyon, koruma, restorasyon, ve yeniden yapma amaçlı çalışmalar artmaya başlamıştır. Bu çalışmalardaki alacağımız yolun uzunluğu bizi en hızlı, en doğru, en ekonomik ve en hassas şekilde çözümler üretemeye yöneltmektedir. Kültür Turizmi, Eğlence turizmine göre ülkemizin turizm pastasından azımsanamayacak büyüklükte bir pay almasına rağmen geliştirilme açısından da çok ciddi bir potansiyele sahiptir. Tarihi mekanlar Kültür turizminin başlıca öğeleri olduğuna göre buradaki potansiyeli geliştirmede tarihi mekanların tanıtımı, iyileştirilmesi ise ancak buralara yönelik etkin bir turizm yönetimi ile mümkün olabilir. Bilgi toplumunun gereksinimlerini karşılamayı baz alıp, geleceğin e-turizm, e-kültür, e-tarih yaklaşımlarına cevap verme kapasitesini ortaya koyan bir yönetim tarzı ve sistemi ise Coğrafi Bilgi ile ilintilenebilen tarihi ve turizm içerikli bilginin en etkin ve çağın gerektirdiği şekilde yönetimini sağlayan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile gerçekleştirilebilir. Bu çalışmada gelişen teknolojinin sağladığı 3B modelleme olanakları kullanılarak dijital fotogrametri yöntemiyle bizimle özdeşleşmiş Tarihi Kültür Mirasımız ve Abide Yapıtların örneklerinden Alâeddin Camii, Anadolu medeniyetlerinden en eskisi olan Hititlere ait Eflatun Pınar ve Adeta açık hava müzesi olan turizm incimiz Antalya ilinin Manavgat ilçesindeki Kültür Mirasının tapusu durumundaki birkaç eserin 3B katı modeli GPS destekli olarak üretilmiştir. Modeller üzerinde gerçekleştirilen bir diğer işlem ise, oluşturulan 3B modellerin orijinal obje dokuları (texture) ile kaplanarak görselleştirilmesi aşaması olmuştur. Çalışma kapsamında, Tanıtım ve Turizm Amaçlı 3B Model Destekli Tarihi Mekânlar Bilgi Sistemi’ne örnek teşkil etmesi amacıyla Manavgat yöresine ait bilinen veya unutulmaya yüz tutmuş bir çok tarihi mekânın el GPS’ ile konumlandırılması gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu mekanlar fotoğraflanarak, bunlar hakkında bilgiler toplanmış ve yöre tarihi mekanlar veri tabanı için bir pilot uygulama yapılmıştır. Akabinde ise, bu veri tabanı ile oluşturulan sayısal harita birbirleriyle ilişkilendirilerek konumsal görecelik sağlanmıştır. Bu mekanlardan örnek teşkil edecek birkaç tanesinin de ayrıca 3B modelleri oluşturularak sisteme eklentisi gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışma ile CBS veri elde etme yöntemlerinin bir çoğu kullanılarak (GPS, Fotogrametri vs.) Tanıtım ve Turizm Amaçlı 3B Model Destekli Tarihi Mekânlar Bilgi Sistemi’nin küçük bir örneği oluşturulmuştur. Bu CBS örneği ile bölgeyi gezip görmek isteyenlere tanıtım, planlama, kolay yer bulma vs gibi birçok faydanın yanında özellikle idarecilere ve ilgili yöneticilere daha etkin bir planlama yapma olanağı sağlanılacağı gibi, kaynak yönetimi ve dokümantasyon amaçlı etkin bir kullanım ortamı oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler:Tarihi Mekanlar, Turizm, 3B modelleme, Kültür Mirası, CBS, GPS, Alâeddin Camii, Eflatun Pınar, ABSTRACT A HISTORICAL PLACES’ INFORMATION SYSTEM IN THE SUPPORT OF 3D MODELS FOR INTRODUCTION AND TOURISM PURPOSES Since the life of human being is shorter than his assets such as buildings, bridges, sociocultural structures and etc., these cultural assets become historical heritage for next generations. As Turkey Land has been a cradle to several ancient civilizations for almost 5000 years, this land has therefore became very rich in cultural heritage as cultural and historical treasury. This rich cultural heritage makes tourists to come to Turkey and to visit this land inch by inch. Even if we all could not show an efficient performance for the introduction of this assets to the world, nowadays, it is an inspiration with hope seeing of an increasing trend for their introduction, documentation, conservation, restoration and restitution. At this point, completion of these jobs seems to take very long, this situation pushes us to find solutions within highest speed, correctness, economy and precision.