1 dr Zygmunt Kruczek IŶstLJtut TurLJstLJki i RekreaĐji AWF Krakóǁ Al. JaŶa Paǁła II ϳϴ, ϯϭ-ϱϳϭ Krakóǁ zygmunt.kruczek@awf.krakow.pl www.proksenia.pl ENOTURYSTYKA W POLSCE I NA ŚWIECIE wyborne wino budzi entuzjazm, a cokolwiek robisz z entuzjazmem koŷczy się Ŷajczęściej sukceseŵ (baron Phillippe de Rothschild) Słowa kluĐzowe: enoturystyka, profil enoturysta, regiony enoturystyczne, imprezy, szlaki winne Streszczenie: W artLJkule przedstaǁioŶo turLJstLJkę winiarską (enoturystyka) jako formę turystyki kulturowej. PrzLJtoĐzoŶo istŶiejąĐe defiŶiĐje i dokoŶaŶo ĐharakterLJstLJki uĐzestŶikóǁ ǁLJjazdóǁ eŶoturLJstLJĐzŶLJĐh (motLJǁaĐje ǁLJjazdóǁ, charakterystyka profilu enoturLJstóǁ, iĐh prefereŶĐji i zaĐhoǁaŷͿ. Na tym tle przedstawiono fenomen rozwoju tej formy turystyki Ŷa śǁieĐie i ǁskazaŶo ŶajǁażŶiejsze regioŶLJ turLJstLJki winiarskie. OĐeŶioŶo szaŶse rozǁoju turLJstLJki ǁiŶiarskiej ǁ PolsĐe, poddaŶo oĐeŶie istŶiejąĐLJ poteŶĐjał ǁiŶŶiĐ, opisaŶo istŶiejąĐe szlaki eŶoturLJstLJĐzŶe, wskazano dalsze ŵożliǁośĐi rozǁoju tej forŵLJ. 1. Enoturystyka jako forma turystyki kulturowej ;definiĐje, profil odďiorĐówͿ Wśród różŶLJĐh forŵ turLJstLJki kulturoǁej ǁLJdzieloŶLJĐh przez UN WTO zŶalazła się turystyka kulinarna i ǁiŶiarska. )ostała zaliĐzoŶa przez K. duĐzkoǁską do forŵ turLJstLJki dziedziĐtǁa kulturoǁego i kulturLJ ǁspółĐzesŶej ǁLJdzieloŶLJĐh ǁ oparĐiu o drugorzędŶe eleŵeŶtLJ tǁorząĐe turLJstLJkę kulturoǁa (Buczkowska 2008). Natomiast A.M. von Rohrscheidt opisuje ją łąĐzŶie z turLJstLJka kuliŶarŶą, podając przLJkładLJ z tereŶu Polski i Europy (Rohrscheidt 2008). WLJdaje się jedŶak, że ŶiezǁLJkła popularŶośđ turLJstLJki ǁiŶiarskiej pozǁala Ŷa ǁLJodręďŶieŶie jej jako osoďŶej forŵLJ turLJstLJki kulturoǁej. Turystyka winiarska, czyli enoturystyka (z greckiego oinos - wino) Ŷaǁiązuje do tak ǁażŶego eleŵeŶtu żLJĐia Đzłoǁieka jakiŵ jest przLJgotoǁaŶie i delektoǁaŶie się Ŷapojeŵ szĐzególŶLJŵ jaki jest ǁiŶo. Ta forŵa turLJstLJki staje się oďeĐŶie ŵodŶą i jest najszybciej rozwijająĐą się gałęzią śǁiatoǁego przeŵLJsłu turLJstLJĐzŶego. draŶża turLJstLJĐzŶa traktuje enoturystykę jako niszowy rynek turystyczny, ale z drugiej strony wielu produĐeŶtóǁ ǁiŶa Ŷa ĐałLJŵ śǁieĐie upatruje szans rozwoju sǁoiĐh iŶteresóǁ ǁłaśŶie poprzez enoturystykę. Coraz ǁiększe zaiŶteresoǁaŶie turystyką ǁiŶiarską obserwujemy róǁŶież w PolsĐe, ĐhoĐiaż ǁaruŶki rozǁoju ǁiŶiarstǁa są u nas trudne. TurLJstLJką ǁiŶiarską określa się ŶajĐzęśĐiej ǁLJjazdLJ do regioŶóǁ ǁiŶiarskiĐh, ǁ trakĐie którLJĐh turLJsta odǁiedza przLJŶajŵŶiej jedŶo ŵiejsĐe zǁiązaŶe z produkĐją ǁiŶa ;ǁiŶŶiĐa, przetǁórŶia, gospodarstǁo ǁiŶiarskieͿ, ďądź uĐzestŶiĐzLJ ǁ iŵprezie o profilu ǁiŶiarskiŵ np. degustaĐje, różŶego rodzaju prezeŶtaĐje ǁiŶ, śǁięta ǁiŶiarskie, itp. ΀doguŵił, www.farmer.pl/biznes/agroturystyka/enoturystyka_szlakiem_winnic]. NależLJ dodađ, że koŶieĐzŶLJŵ ǁaruŶkieŵ turLJstLJki ǁiŶiarskiej jest otǁartośđ uĐzestŶikóǁ Ŷa zdoďLJǁaŶie ǁiedzLJ zǁiązaŶej z ǁiŶeŵ, jego produkĐją i szeroko pojętą kulturą ǁiŶiarską. EliŵiŶuje się ǁ teŶ sposóď z groŶa eŶoturLJstóǁ ǁszLJstkiĐh ŵŶiej luď ďardziej przLJpadkoǁLJĐh odǁiedzająĐLJĐh, dla którLJĐh poďLJt ǁ gospodarstwie ǁiŶiarskiŵ, ĐzLJ udział ǁ degustaĐji Ŷie ǁiąże się z rozǁojeŵ ǁiŶiarskiej ǁiedzLJ i zaiŶteresoǁaŷ [Bosak www.vinisfera.pl/wina]. Winiarze i organizatorzy imprez winiarskich traktują terŵiŶ eŶoturLJstLJka seŶsu striĐte akĐeŶtująĐ kulturoǁe i edukaĐLJjŶe ǁalorLJ takiĐh ǁLJjazdóǁ. Nie ǁidzą róǁŶież ǁiększLJĐh korzLJśĐi ǁ przyjmowaniu takich turLJstóǁ, którzLJ ǁizLJtę ǁ piǁŶiĐLJ, ĐzLJ Ŷa festiǁalu ǁiŶa traktują ǁLJłąĐzŶie jako doďrą okazję do koŶsuŵpĐji darŵoǁLJĐh próďek luď zakupu taŶiĐh truŶkóǁ, a Ŷie są zaiŶteresoǁaŶi ǁiŶeŵ i ǁiŶiarstǁeŵ ǁ szerszLJŵ koŶtekśĐie. TLJpoǁLJ „eŶoturLJsta” ŵŶiej luď ďardziej iŶteresuje się ǁiŶeŵ i posiada na ten temat już Ŷa teŶ teŵat sporLJ zasóď wiedzLJ zaĐzerpŶiętej z książek, różŶLJĐh kursóǁ, IŶterŶetu, ĐzLJ ǁĐześŶiejszLJĐh podróżLJ, a także