MECHANIK NR 9/2014  185 Metodyka modelowania powierzchni czynnej narzędzi ścier- nych z uwzględnieniem korelacji przestrzennego rozmieszcze- nia ich wierzchołków dla określonych ściernic rzeczywistych Methodology of modeling the active surface of abrasive tools, taking into acco- unt the correlation of spatial distribution of their vertices for specified of grin- ding wheels of actual WOJCIECH KACALAK FILIP SZAFRANIEC KATARZYNA TANDECKA* W artykule przedstawiono metody modelowania po- wierzchni czynnej narzędzi ściernych. Przedstawiono wnioski dotyczące korelacji położenia sąsiadujących wierz- chołków ziaren ściernych w rzeczywistych narzędziach ściennych. Opracowano i przedstawiono algorytmy gene- rowania rozmieszczania ziaren w procesie modelowania powierzchni narzędzi ściernych zapewniające pełną zgod- ność parametrów statystycznych z cechami topografii rze- czywistych powierzchni narzędzi. Zwrócono uwagę na możliwe błędy, które towarzyszyć mogą w modelowaniu narzędzi ściernych bez uwzględniania współzależności położeń ziaren sąsiadujących. W końcowej części publika- cji przedstawiono przykłady rzeczywistych i modelowych powierzchni narzędzi ściernych, a także wyniki symulacji procesu kształtowania nierówności powierzchni i wyniki badań powierzchni po szlifowaniu. SŁOWA KLUCZOWE: modelowanie ściernic, czynna powierzchnia ściernicy, ziarna ścierne, symulacja procesu szlifowania, autokorelacja. In the publication described algorithms to generate the de- ployment of grains in the modeling of abrasive surface tools to ensure full compliance with the characteristics of the stati- stical parameters of the surface topography of the actual tools. Attention was drawn to the possible errors that may be accompanied in modeling of abrasive tools without regard to the interdependence of positions of neighboring grains. The article presents the conclusions regarding the correlation describing the interdependence of position neighboring verti- ces of abrasive grains in the real tools abrasive. Presented the examples of real and model the surface of abrasive tools, as well as the results of the simulation of grinding process and the results of surface finishes. KEYWORDS: modeling wheels, active wheel surface, abra- sive grains, simulation of grinding process, autocorrelation. Wstęp Proces szlifowania jest istotnym etapem wytwarzania w produkcji elementów wymagających gładkich i wąskiego zakresu tolerancji powierzchni płaskich, cylindrycznych oraz kształtowych. Proces w skali makro był częstym przedmio- tem badań w zakresie sił szlifowania, energochłonnoĞci, wymiany ciepła i dokładnoĞci obróbki. Ocena zjawisk w lokalnych mikroobiętoĞciach oraz krótkich przedziałach czasu, występujących w strefie szlifowania, nadal jest zbyt uproszczona. Wiele symulacji komputerowych procesu szlifowania rea- lizowanych w różnych oĞrodkach naukowych jest prowa- dzonych z wykorzystaniem bardzo uproszczonych modeli topografii powierzchni narzędzi, co prowadzi do wyników pozornie zgodnych z rzeczywistymi procesami, a dokład- niejsza ocena pozwala stwierdzić, że zgodnoĞć jest tylko na poziomie ocen wizualnych lub parametrów bardzo ogólnych. * prof. dr hab. inż. Wojciech Kacalak (wojciech.kacalak@tu.koszalin.pl), mgr inż. Filip Szafraniec (filip.szafraniec@tu.koszalin.pl) mgr inż. Katarzyna Tandecka (katarzyna.tandecka@tu.koszalin.pl)