176  MECHANIK NR 9/2014 Probabilistyczna analiza aktywności ziaren na czynnej po- wierzchni ściernicy Probabilistic analysis of the activity of grains on the active surface of the grind- ing wheel WOJCIECH KACALAK FILIP SZAFRANIEC DARIUSZ LIPIēSKI* W artykule przedstawiono analizy aktywności ziaren ściernych w procesie szlifowania płaszczyzn z posuwem poprzecznym. Wskazano na zróżnicowanie liczby ziaren aktywnych dla poszczególnych stref na powierzchni ścier- nicy o szerokości równej szerokości posuwu poprzecznego. Opracowano probabilistyczne charakterystyki dla różnych warunków procesu szlifowania i zamieszczono wyniki do- tyczące zmian aktywności ziaren ściernych powodowane zużywaniem się ściernic. Przedstawiono również wyniki symulacji komputerowej procesu szlifowania płaszczyzn obwodem ściernicy z posuwem poprzecznym (średnie war- tości przekrojów warstw skrawanych oraz średnie warto- ści sił skrawania jednym ziarnem). SŁOWA KLUCZOWE: aktywność ziaren ściernych, szli- fowanie płaszczyzn, zużywanie ściernic, symulacja procesu szlifowania. The paper presents an analysis of the activity of the abrasive grains in the grinding process of surfaces with transverse feed. Indicated on the differentiation of active grains for each zone on the surface of the grinding wheel with a width equal to the width of the transverse feed. Have been devel- oped probabilistic characteristics for a variety of grinding process and presents the results for the change in the activity of abrasive grains caused by wear of the grinding wheels. Also presented the results of computer simulation of the grinding process of surfaces with transverse feeds. KEYWORDS: activity of abrasive grains, surface grinding, wear of grinding wheel, simulation of grinding process. Wstęp Efekt końcowy procesu szlifowania w znacznym stopniu zależy od intensywnoĞci procesów zużywania i wykruszania się ziaren Ğciernych [16]. Zużywanie się czynnej powierzch- ni Ğciernicy powoduje zmniejszenie liczby ziaren kształtują- cych obrabianą powierzchnię (zmniejszenie liczby ziaren aktywnych). Analiza wymienionych procesów ma istotny wpływ na sterowanie procesem i jest problemem o znacze- niu technologicznym i ekonomicznym. Ważne jest zwłasz- cza prawidłowe okreĞlenie okresu czasu, po którym powinno nastąpić odnowienie czynnej powierzchni Ğciernicy. Jedną z metod okreĞlania tego czasu są probabilistyczne modele zużycia i trwałoĞci narzędzi Ğciernych. Modelowanie zużycia i trwałości narzędzi ściernych  Założenia do modelowania W modelowaniu probabilistycznych procesów zużycia Ğciernicy, warto uwzględnić, iż zużywanie się narzędzi Ğciernych jest procesem złożonym, zależnym głównie od zjawisk Ğciernego i wytrzymałoĞciowego zużycia ziaren Ğciernych [6-7]. Ponadto proces szlifowania i proces zuży- wania się Ğciernicy zależą od zmiennego stanu powierzchni czynnej Ğciernicy. W analizie procesu zużywania się Ğciernic uzasadnione jest przyjęcie następujących założeń:  procesy wykruszeń spowodowane przekroczeniem wy- trzymałoĞci doraźnej ziarna oraz wykruszenia spowodowa- ne przekroczeniem odpornoĞci na obciążenie sumaryczne są występują równolegle,  ziarna o dłuższym czasie pracy charakteryzują się więk- szym starciem, co powoduje wzrost obciążenia,  proces wykruszeń wskutek przekroczenia wytrzymałoĞci doraźnej zależy od rozkładu granicznej wytrzymałoĞci ziaren i rozkładu obciążenia ziarna zmiennego w czasie pracy ziarna, * prof. dr hab. inż. Wojciech Kacalak (wojciech.kacalak@tu.koszalin.pl), mgr inż. Filip Szafraniec (filip.szafraniec@tu.koszalin.pl), dr inż. Dariusz Lipiński (dariusz.lipinski@tu.koszalin.pl