http://dx.doi.org/10.7163/PrzG.2014.1.1 PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2014, 86, 1, s. 5–22 Tendencje zmian zjawisk lodowych jezior Polski w latach 1951–2010 Tendencies of changes in ice phenomena in the Polish lakes in the years 1951–2010 ADAM CHOIŃSKI, MARIUSZ PTAK Instytut Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego, Uniwersytet im. A. Mickiewicza, 61-680 Poznań, ul. Dzięgielowa 27 choinski@amu.edu.pl marp114@wp.pl RAJMUND SKOWRON Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Mikołaja Kopernika 87-100 Toruń, ul. Lwowska 1; skowron@geo.uni.torun.pl Zarys treści. W pracy przedstawiono analizę zmienności zjawisk lodowych dla jezior, opartą na najdłuższych jednorodnych ciągach obserwacyjnych za lata 1951–2010. Z uwagi na wielokrot- ną reorganizację sieci posterunków obserwacyjnych, dane takie istnieją tylko w odniesieniu do pięciu akwenów: Jamno, Ostrzyckie, Jeziorak, Mikołajskie i Studzieniczne. Ustalono, że łącznie dla wszystkich pięciu jezior w tym okresie nastąpi ło skrócenie średniego czasu trwania zjawisk lodowych (o 0,50 dni rok –1 ) i pokrywy lodowej (o 0,55 dni rok –1 ) oraz zmniejszenie maksymalnej grubości pokrywy lodowej w sezonie (o 0,21 cm rok –1 ). Wyniki te są zbieżne z wcześniejszymi pracami na temat przebiegu zjawisk lodowych na jeziorach w krótszych okresach. Analiza prze- strzenna zjawisk lodowych wykazała, że czytelny układ mają tylko: maksymalna grubość pokrywy lodowej, stopień trwałości pokrywy lodowej oraz liczba przerw w pokrywie lodowej. Rozkład taki należy wiązać ze wzrastającym oddział ywaniem klimatu kontynentalnego. Słowa kluczowe: zlodzenie jezior, tendencje zmian, Polska. Wprowadzenie Cechą procesów i zjawisk następujących w środowisku przyrodniczym jest ich zmienność, podyktowana różnymi czynnikami, związanymi zarówno z cyklicz- nymi procesami naturalnymi, jak i z nasileniem działalności człowieka. Chcąc właściwie interpretować przebieg wielkości opisujących nasze otoczenie, należy więc dysponować danymi z możliwie długiego czasu. O ile podejście badawcze (bazujące na metodyce geologii lub zbioru dyscyplin z „rodziny” paleo-) pozwala, A R T Y K U Ł Y