ARTICLES
Complex electroencephalogram dynamics during meditation
Paul Joseph
گ
, Kannathal N
ڱ,ڰ
, Sadasivan K ڬPuthusserypady
ڰ
, Rajendra Acharya U
ڱ
, E ڬY ڬK ڬNg
ڲ
[ Abstract] ┸╟╘╖╧╥╢╘╡╖╘╣╛╔╟╢╚╥╔╠ ڡ┸┸┺ ڢ╜╦ ╔ ╥╘╟╜╔╕╟╘ ╥╘╙╟╘╖╧╜╢╡ ╢╙ ╠╔╡╬ ╣╛╬╦╜╢╟╢╚╜╖╔╟ ╙╔╖╧╢╥╦ ╠╢╗╨╟╔╧╜╡╚ ╧╛╘
╕╥╔╜╡ ڬ┼╧ ╦╛╢╪╦ ╧╛╔╧ ╧╛╘ ╦╧╥╨╖╧╨╥╘ ╚╘╡╘╥╔╧╜╡╚ ╧╛╘ ╦╜╚╡╔╟ ╜╦ ╡╢╧ ╢╡╟╬ ╟╜╡╘╔╥ , ╕╨╧ ╔╟╦╢ ╜╡╩╢╟╩╘╦ ╡╢╡╟╜╡╘╔╥ ╖╢╡╧╥╜╕╨╧╜╢╡╦ ڬ
╇╛╘╦╘ ╦╜╚╡╔╟╦ ╔╥╘ ╘╦╦╘╡╧╜╔╟╟╬ ╡╢╡ 唱 ╦╧╔╧╜╢╡╔╥╬ ╔╡╗ ╩╔╥╬ ╪╜╧╛ ╧╛╘ ╦╧╔╧╘ ╢╙ ╧╛╘ ╠╜╡╗ ڬ╀╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╜╦ ╧╛╘ ╕╥╘╔╧╛╜╡╚ ╘╫╘╥╖╜╦╘
╗╘╩╘╟╢╣╘╗ ╕╬ ╧╛╘ ╔╡╖╜╘╡╧ ╬╢╚╜╦ ╙╢╥ ╣╨╥╜╙╜╖╔╧╜╢╡ ڬ┼╡ ╧╛╘ ╣╔╦╧ ,╜╧ ╛╔╦ ╕╘╘╡ ╔╟╥╘╔╗╬ ╦╛╢╪╡ ╧╛╔╧, ╧╛╘ ┸┸┺ ╦╜╚╡╔╟ ╔╠╣╟╜╧╨╗╘
╔╡╗ ╙╥╘╤╨╘╡╖╬ ╩╔╥╜╘╦ ╔╧ ╗╜╙╙╘╥╘╡╧ ╦╧╔╚╘╦ ╢╙ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ڬ┼╡ ╧╛╜╦ ╪╢╥╞ ,╡╢╡╟╜╡╘╔╥ ╣╔╥╔╠╘╧╘╥╦ ╟╜╞╘ ╖╢╥╥╘╟╔╧╜╢╡ ╗╜╠╘╡╦╜╢╡ ,
╟╔╥╚╘╦╧ ┿╬╔╣╨╡╢╩ ╘╫╣╢╡╘╡╧ ╔╡╗ ┻╨╥╦╧ ╘╫╣╢╡╘╡╧ ╛╔╩╘ ╕╘╘╡ ╨╦╘╗ ╧╢ ╘╩╔╟╨╔╧╘ ╧╛╘ ╣╘╥╙╢╥╠╔╡╖╘ ╢╙ ╧╛╘ ┸┸┺ ╦╜╚╡╔╟ ╔╧ ╗╜╙唱
╙╘╥╘╡╧ ╦╧╔╚╘╦ ╢╙ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ڬ╇╛╘ ╥╘╦╨╟╧ ╢╙ ╧╛╘╦╘ ╡╢╡╟╜╡╘╔╥ ╣╔╥╔╠╘╧╘╥╦ ╜╦ ╧╔╕╨╟╔╧╘╗ ╙╢╥ ╩╔╥╜╢╨╦ ╦╧╔╚╘╦ ڬ
[ Key words ] ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ڹ╘╟╘╖╧╥╢╘╡╖╘╣╛╔╟╢╚╥╔╠ ڹ╖╢╥╥╘╟╔╧╜╢╡ ╗╜╠╘╡╦╜╢╡ ڹ┻╨╥╦╧ ╘╫╣╢╡╘╡╧ ڹ╙╥╔╖╧╔╟ ╗╜╠╘╡╦╜╢╡ ڹ┿╬╔ 唱
╣╨╡╢╩ ╘╫╣╢╡╘╡╧
INTRODUCTION
╀╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╜╦ ╧╛╘ ╢╡╘ ╢╙ ╧╛╘ ╪╘╟╟唱 ╞╡╢╪╡ ╔╟╧╘╥╡╔╧╜╩╘
╧╛╘╥╔╣╜╘╦ ڬ╀╘╗╜╧╔╧╜╩╘ ╧╘╖╛╡╜╤╨╘╦ ╔╥╘ ╧╛╘ ╣╥╢╗╨╖╧ ╢╙
╗╜╩╘╥╦╘ ╖╨╟╧╨╥╘╦ ╔╡╗ ╣╘╢╣╟╘╦ ╔╥╢╨╡╗ ╧╛╘ ╪╢╥╟╗ ڬ┼╧ ╛╔╦
╕╘╘╡ ╥╢╢╧╘╗ ╜╡ ╧╛╘ ╧╥╔╗╜╧╜╢╡╦ ╢╙ ╧╛╘ ╪╢╥╟╗摧 ╦ ╚╥╘╔╧ ╥╘╟╜唱
╚╜╢╡╦ ڬ┼╡ ╙╔╖╧, ╔╟╟ ╥╘╟╜╚╜╢╨╦ ╚╥╢╨╣╦ ╣╥╔╖╧╜╖╘ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╜╡
╢╡╘ ╢╥ ╔╡╢╧╛╘╥ ╙╢╥╠ ڬ╇╛╘ ╩╔╟╨╘ ╢╙ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡, ╢╡ ╔╟╟╘╩╜唱
╔╧╜╡╚ ╦╨╙╙╘╥╜╡╚ ╔╡╗ ╣╥╢╠╢╧╜╡╚ ╛╘╔╟╜╡╚ ╛╔╦ ╕╘╘╡ ╞╡╢╪╡
╔╡╗ ╣╥╔╖╧╜╖╘╗ ╙╢╥ ╧╛╢╨╦╔╡╗╦ ╢╙ ╬╘╔╥╦ ڬ╀╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╜╦
╕╔╦╘╗ ╢╡ ╃╔╡╧╔╝╔╟╜ ╌╢╚╔ ╆╨╧╥╔ ╪╛╜╖╛ ╜╦ ╖╢╠╠╢╡╟╬
╞╡╢╪╡ ╔╦ ┴╦╛╧╔╡╚╔ ╌╢╚╔ ڬ╌╢╚╔ ╛╔╦ ╜╧╦ ╥╢╢╧╦ ╗╔╧╜╡╚
╕╔╖╞ ڮڮڮ,ڳ╬╘╔╥╦ ╔╦ ╗╘╦╖╥╜╕╘╗ ╜╡ ╉╘╗╜╖ ╃╛╜╟╢╦╢╣╛╬ ╔╡╗
╇╔╡╧╥╔╦ ڬ╃╔╧╔╡╝╔╟╜ ,╚╥╘╔╧ ╦╔╚╘ ╖╢╠╣╢╦╘╗ ╧╛╜╦ ╣╔╧╛ ╜╡╧╢ ╔
╣╛╜╟╢╦╢╣╛╬ ╜╡ ╛╜╦ ┵╢╢╞ ╃╔╧╔╡╝╔╟╜ ╌╢╚╔ ╆╨╧╥╔ , ╜╡ ╪╛╜╖╛
╛╘ ╛╔╦ ╙╢╥╠╨╟╔╧╘╗ ╌╢╚╔ ╔╦ ╔ ┸╜╚╛╧ ┿╜╠╕╦ ╢╥ ┸╜╚╛╧ ┹╢╟╗
╣╔╧╛ ڬ╇╛╘╬ ╔╥╘ ╌╔╠╔ , ╁╜╬╔╠╔ , ┴╦╔╡╔ , ╃╥╔╡╔╬╔╠╔ ,
╃╥╔╧╬╔╛╔╥╔ , ┷╛╔╥╔╡╔ , ╔╡╗ ┷╛╬╔╡ ╆╔╠╔╗╛╜ ڬ╇╛╘ ╜╡╜╧╜╔╟
╙╢╨╥ ╦╧╔╚╘╦ ╔╥╘ ╧╛╘ ╕╔╦╜╖ ╦╧╔╚╘╦ ╪╛╜╖╛ ╛╘╟╣ ╧╛╘ ╣╘╥╦╢╡
╧╢ ╔╧╧╔╜╡ ╦╧╔╕╜╟╜╧╬ ╢╙ ╠╜╡╗ ╪╛╜╖╛ ╜╦ ╧╛╘ ╣╥╜╢╥ ╡╘╖╘╦╦╜╧╬
╙╢╥ ╣╥╔╖╧╜╖╜╡╚ ╧╛╘ ╙╨╥╧╛╘╥ ╦╧╔╚╘╦ ╢╙ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ڬ╇╛╘
╙╢╨╥╧╛ ╦╧╔╚╘ ╣╥╔╡╔╬╔╠╔ ╜╦ ╖╢╡╧╥╢╟ ╢╙ ╕╥╘╔╧╛ ڬ“ ╃╥╔╡╔ ” ╜╦
╕╥╘╔╧╛ ╢╥ ╕╜╢╘╡╘╥╚╬ ╜╡ ╧╛╘ ╕╢╗╬ ڬ╂╡ ╦╨╕╧╟╘ ╟╘╩╘╟╦ ╣╥╔╡╔
╥╘╣╥╘╦╘╡╧╦ ╧╛╘ ╣╥╔╡╜╖ ╘╡╘╥╚╬ ╥╘╦╣╢╡╦╜╕╟╘ ╙╢╥ ╟╜╙╘ ╢╥ ╟╜╙╘
╙╢╥╖╘ , ╔╡╗ “ ┴╬╔╠╔ ” ╠╘╔╡╦ ╖╢╡╧╥╢╟ ڬ
╀╢╥╘ ╔╡╗ ╠╢╥╘ ╗╢╖╧╢╥╦ ╔╥╘ ╣╥╘╦╖╥╜╕╜╡╚ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡
╔╦ ╔ ╪╔╬ ╧╢ ╟╢╪╘╥ ╕╟╢╢╗ ╣╥╘╦╦╨╥╘ ,╜╠╣╥╢╩╘ ╘╫╘╥╖╜╦╘ ╣╘╥唱
╙╢╥╠╔╡╖╘ ╜╡ ╣╘╢╣╟╘ ╪╜╧╛ ╔╡╚╜╡╔ , ╛╘╟╣ ╣╘╢╣╟╘ ╪╜╧╛ ╔╦╧╛ 唱
╠╔ ╕╥╘╔╧╛╘ ╘╔╦╜╘╥ ,╥╘╟╜╘╩╘ ╜╡╦╢╠╡╜╔ ╔╡╗ ╚╘╡╘╥╔╟╟╬ ╥╘╟╔╫
╧╛╘ ╘╩╘╥╬╗╔╬ ╦╧╥╘╦╦╘╦ ╢╙ ╟╜╙╘ ڬ╀╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╜╦ ╔ ╦╔╙╘ ╔╡╗
╦╜╠╣╟╘ ╪╔╬ ╧╢ ╕╔╟╔╡╖╘ ╔ ╣╘╥╦╢╡ 摧 ╦ ╣╛╬╦╜╖╔╟, ╘╠╢╧╜╢╡╔╟ ,
╔╡╗ ╠╘╡╧╔╟ ╦╧╔╧╘╦ ڬ┼╧ ╜╦ ╦╜╠╣╟╘ ╕╨╧ ╖╔╡ ╕╘╡╘╙╜╧ ╘╩╘╥╬ 唱
╕╢╗╬ ڬ
┼╡ ╦╣╜╧╘ ╢╙ ╜╧╦ ╥╜╖╛ ╛╜╦╧╢╥╬ ╔╡╗ ╧╥╔╗╜╧╜╢╡╦ ,╜╧ ╜╦ ╢╡╟╬
╗╨╥╜╡╚ ╧╛╘ ╣╔╦╧ ╧╛╥╘╘ ╗╘╖╔╗╘╦ ╧╛╔╧ ╦╖╜╘╡╧╜╙╜╖ ╦╧╨╗╬ ╛╔╦
╙╢╖╨╦╘╗ ╢╡ ╧╛╘ ╖╟╜╡╜╖╔╟ ╘╙╙╘╖╧╦ ╢╙ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╢╡ ╛╘╔╟╧╛ ڬ
┷╨╥╜╡╚ ╧╛╘ ڮڴڷگ╦ , ╥╘╣╢╥╧╦ ╥╘╔╖╛╘╗ ╧╛╘ ╊╘╦╧ ╢╙ ╬╢╚╜╦
╔╡╗ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╠╔╦╧╘╥╦ ╜╡ ┼╡╗╜╔ ╪╛╢ ╖╢╨╟╗ ╣╘╥╙╢╥╠ ╘╫ 唱
╧╥╔╢╥╗╜╡╔╥╬ ╙╘╔╧╦ ╢╙ ╕╢╗╜╟╬ ╖╢╡╧╥╢╟ ╔╡╗ ╔╟╧╘╥╘╗ ╦╧╔╧╘╦ ╢╙
╖╢╡╦╖╜╢╨╦╡╘╦╦ ڬ╀╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ╜╦ ╔╟╦╢ ╦╔╜╗ ╧╢ ╥╘╟╜╘╩╘ ╦╧╥╘╦╦
╔╡╗ ╕╔╟╔╡╖╘ ╔ ╣╘╥╦╢╡摧 ╦ ╣╛╬╦╜╖╔╟, ╘╠╢╧╜╢╡╔╟ , ╔╡╗ ╠╘╡╧╔╟
╦╧╔╧╘╦ ڬ╇╛╘╦╘ ╥╘╣╢╥╧╦ ╖╔╣╧╨╥╘╗ ╧╛╘ ╜╡╧╘╥╘╦╧ ╢╙ ╥╘╦╘╔╥╖╛╘╥╦
╔╡╗ ╠╢╧╜╩╔╧╘╗ ╧╛╘ ╦╧╨╗╬ ╢╡ ╧╛╘ ╘╙╙╘╖╧ ╢╙ ╠╘╗╜╧╔╧╜╢╡ ڬ
┴╦ ╧╛╘ ╙╜╥╦╧ ╥╘╦╘╔╥╖╛╘╥╦ ╢╙ ╧╛╜╦ ╦╧╨╗╬ , ┷╔╦ ╔╡╗ ┺╔╦╧╔╨╧
گ┷╘╣╧╔╥╧╠╘╡╧ ╢╙ ┸╟╘╖╧╥╜╖╔╟ ╔╡╗ ┸╟╘╖╧╥╢╡╜╖╦ ┸╡╚╜╡╘╘╥╜╡╚ , ╁╔╧╜╢╡╔╟ ┼╡╦╧╜╧╨╧╘ ╢╙ ╇╘╖╛╡╢╟╢╚╬ , ┶╔╟╜╖╨╧, ┼╡╗╜╔
ڰ┷╘╣╔╥╧╠╘╡╧ ╢╙ ┸┶┸ , ╁╔╧╜╢╡╔╟ ╈╡╜╩╘╥╦╜╧╬ ╢╙ ╆╜╡╚╔╣╢╥╘ , ╆╜╡╚╔╣╢╥╘
ڱ┸┶┸ ┷╜╩╜╦╜╢╡ , ╆╖╛╢╢╟ ╢╙ ┸╡╚╜╡╘╘╥╜╡╚ ,╁╚╘╘ ┴╡╡ ╃╢╟╬╧╘╖╛╡╜╖ ,╆╜╡╚╔╣╢╥╘
ڲ╆╖╛╢╢╟ ╢╙ ╀╘╖╛╔╡╜╖╔╟ ╔╡╗ ┴╘╥╢╦╣╔╖╘ ┸╡╚╜╡╘╘╥╜╡╚ , ╁╔╡╬╔╡╚ ╇╘╖╛╡╢╟╢╚╜╖╔╟ ╈╡╜╩╘╥╦╜╧╬ , ╆╜╡╚╔╣╢╥╘
ڮ ڰ ڰ┽╂╈╅╁┴┿ ╢╙ ┶┻┼╁┸╆┸ ┶┿┼╁┼┶┴┿ ╀┸┷┼┶┼╁┸ ╉╂┿╈╀┸ |ڰ╁╈╀┵┸╅ |ڲ┴╣╥╜╟ ڵڮڮڰ