Robert Kotrys Instytut Elektroniki i Telekomunikacji Politechnika Pozna ska Robert.Kotrys@et.put.poznan.pl PERSPEKTYWY KSZTA CENIA NA ODLEG O W DZIEDZINIE ELEKTRONIKI I TELEKOMUNIKACJI Streszczenie: W referacie przedstawiono problema- tyk , zwi zan ze stosowaniem eksperymentów symulacyjnych w technikach zdalnego nauczania i samokszta cenia. Przedstawiono przyk d ekspery- mentu symulacyjnego kodowanie - dekodowanie, który powsta w ramach projektu INVOCOM. Przedstawiono g ówne za o enia i cele dydaktyczne- go projektu INVCOM. 1. WPROWADZENIE Tradycyjna forma przekazywania wiedzy i do- wiadczenia opiera si na bezpo rednim kontakcie pomi dzy uczniem a nauczycielem. To najbardziej naturalna forma dydaktyki, spontanicznie praktykowa- na przez ka dego z nas od wczesnego dzieci stwa w relacjach z rodzicami, rodze stwem czy przyjació mi. W spo eczno ciach o niskim stopniu rozwoju techno- logicznego jest to zwykle jedyna stosowana forma dydaktyki. Rozwój technologiczny spo ecze stwa i zwi zane z nim narastanie ilo ci wiedzy koniecznej do poprawnego funkcjonowania w spo ecze stwie dopro- wadzi o do sformalizowania edukacji i specjalizacji. Pomimo ogromnego rozwoju technologii ta tradycyjna forma nauczania nadal pozostaje najwa niejsz i jak s dz najbardziej efektywna metod przekazywania wiedzy. Jednak, dzi ki nowym technologiom udaje si znacznie poprawi efektywno samokszta cenia czy nauczania w sytuacjach, gdy dost p ucznia do nauczy- ciela jest utrudniony. Znanym od dawna, i najcz ciej wykorzystywanym narz dziem w procesie samokszta - cenia jest ksi ka oraz samodzielne eksperymenty. Upowszechnienie si dost pu do technologii telekomu- nikacyjnych i informatycznych pozwoli o na powstanie zdalnego nauczania. Do organizacji zdalnego kontaktu pomi dzy uczniem a nauczycielem wykorzystuje si poczt (kursy korespondencyjne), radio lub telefon (telekonferencje), telewizj (wideokonferencje) a w ostatnich latach Internet. Ka da z form zdalnego na- uczania zapewnia kontakt pomi dzy uczniem a na- uczycielem, w ka dym przypadku jest to jednak kon- takt w jaki sposób ograniczony. Efektywno zdalne- go nauczania opiera si w du ej cz ci na dobrze zor- ganizowanym samokszta ceniu i jako ci dost pnych materia ów dydaktycznych. Dzi ki zastosowaniu kom- puterów, tradycyjne drukowane materia y mog by zast pione przez materia y interaktywne, zawieraj ce nie tylko opis dzia ania omawianych systemów, lecz równie , programy symulacyjne pozwalaj ce na prze- prowadzanie eksperymentów. Tak rozumiana interak- tywno materia ów dydaktycznych pozwala (mi dzy innymi) pobudzi wyobra nie, utrzyma uwag czy, zidywidualizowa proces nauki. Eksperyment interak- tywny pozwala lepiej zrozumie i zilustrowa wyk ad, pobudza do samodzielnego, twórczego my lenia [5]. Jak dot d, pomimo szerokiego upowszechnienia ró - nych form samokszta cenia i/lub zdalnego nauczania przy wykorzystaniu komputerów i materia ów dydak- tycznych w formie elektronicznej, rzadko mo na spo- tka przyk ady eksperymentów interaktywnych. Zwy- kle mamy do czynienia z tradycyjnym drukowanym materia em dydaktycznym, udost pnionym w wersji elektronicznej czasem rozbudowanym o pewne nie- wielkie elementy interaktywne czy animacje. W ramach programu Leonardo da Vinci powsta projekt INVOCOM, którego celem jest stworzenie materia ów dydaktycznych w formie dost pnych przez Internet interaktywnych eksperymentów z wybranych obszarów informatyki, elektroniki i telekomunikacji. W referacie przedstawione zostan najwa niejsze zagad- nienia i problemy zwi zane z stworzeniem i udost p- nieniem tego typu materia ów. 2. EKSPERYMENT SYMULACYJNY JAKO SK ADNIK MATERIA ÓW DYDAKTYCZNYCH Tradycyjne materia y dydaktyczne w postaci ksi ki charakteryzuj si niezmienn zawarto ci , liniow form prezentacji tre ci, niewielkimi mo liwo- ciami ilustracji wyk adu i brakiem interaktywno ci. Podr czniki elektroniczne wydawane zwykle w formie p yt cd-rom s wzbogacane przez elementy multime- dialne i interaktywne. Dzi ki wykorzystaniu komputera i w a ciwo ci hipertekstu mo liwe jest tworzenie mate- ria ów o nieliniowej formie prezentacji tre ci [1]. Pod- stawowy wyk ad mo e zosta otoczony przez dodat- kowe "warstwy", które zawieraj uzupe niaj ce ilustra- cje, definicje, dowody, animacje, przyk ady, itp. ele- menty dost pne bezpo rednio z wielu miejsc wyk adu. Niestety jak dot d, wiele elektronicznych podr czni- ków ogranicza si do multimedialnego rozszerzenia tradycyjnego tekstu poprzez dodanie elementów audio, wideo i prostych animacji. Interaktywno jest nie- wielka, ograniczona do po cze hiprtekstowych i prostego wyboru jednej z kilku przewidzianych opcji. 2003 Poznañskie Warsztaty Telekomunikacyjne Poznañ 11-12 grudnia 2003