71 Temel / Was There a Zaydī usūl al-iqh? Searching for the Essence of Zaydī Legal Theory... Abstract: This paper examines a recently discovered and published text, al-Mujzī fī uşūl al-fiqh, which the Zaydīs have commonly labeled as their school’s first written work on uşūl al-fiqh. Written by al-Natiq bi-l-Haqq, who reportedly had close relationships with Mu‘tazīlī scholars, this book is important for tracing the essence of Zaydī legal theory and interrelation between the Zaydiyya and Mu‘tazila in the field of uşūl al-fiqh. I argue that this work represents and draws upon Mu‘tazīlī, as opposed to Zaydī, legal theory. A certain part of this text was published earlier with attribution to Abū al-Husayn al-Başrī as a section of his work Sharh al-‘umad. This attribution is also discussed within the paper. The paper consists of three main sec- tions: a brief biography of al-Natiq bi-l-Haqq and a list of his works, the attribution of the text and an outline of the structure and method in al-Mujzī, and an attempt to determine the text’s identity by examining the authoritative voices in it and its influence later Zaydī literature and by comparing certain cases to those existing in a Mu‘tazilī uşūl text (al-Mu‘tamad) and a Zaydī uşūl text (Safwat al-ikhtiyr). Keywords: Zaydiyya, Usul, Fiqh, el-Mujzi, al-Natiq bi-al-haqq. Öz: Bu çalışma yakın bir zamanda yazması keşfedilerek basılan Zeydī çevreler tarafından ilk uşūl eseri olarak kabul edilen el-Muczī fī uşūli’l-fıkh adlı eseri incelemektedir. Mutezile alimleriyle yakın bir mesai içinde oldu- ğu bilinen en-Ntık bi’l-hakk tarafından yazılan, Zeydīyye’nin bu ilk uşūl eseri, fıkıh uşūlünde Zeydiyye ve Mutezile etkileşimini tespit etmek için oldukça önemlidir. Bu çalışmada Zeydiyyenin iddiasının aksine bu eserin Mutezilenin fıkıh usulü içerisinde sayılması gerektiğini iddia ediyorum. Bu eserin bir bölümü Şerhu’l-umed olduğu iddiasıyla Mutezile alimlerinden Ebū Hüseyin el-Basri’ye atfedilerek daha önce basılmıştı. Bu makalede bu isabetsiz atıf da değerlendirilmektedir. Makale üç bölümden oluşmak- tadır. Girişin ardından ilk bölümde en-Ntık bi’l-hakk’ın özlü bir biyografisi verilecek, ikinci bölümde ise eserin müellife nisbeti, içeriği ve takip ettiği metod özetlenecektir. Son bölümde ise eserin Zeydiyye ve Mutezile arasında kimliği konusu eserde yapılan atıflar dikkate alınarak ve daha sonraki dönemden Mutezile alimi Ebū Hüseyin el-Basrī’nin el-Mu‘temed adlı eseri ve Zeydī alim Abdullah b. Hamza’nın Safvetu’l-ihtiyr adlı eseriyle mukayese edilerek ele alınacak, eserin ve müellifin sonraki dönemde Zeydī fıkıh uşūlü eserlerine etkisi ile çalışma hitama erecektir. Anahtar kelimeler: Zeydiyye, Usul, Fıkıh, el-Muczi, en-Natık bi’l-hakk. * Dr., Istanbul University, Faculty of Theology. Correspondence: ahmet.temel@istanbul.edu.tr Address: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İskenderpaşa Mahallesi Kavalalı Sokak, A Blok Horhor Fatih, Istanbul, Turkey Was There a Zaydī usūl al-iqh? Searching for the Essence of Zaydī Legal Theory in the School’s First Complete Usūl Work: al-Natiq bi-l-Haqq’s (340-424/951-1033) “al-Mujzī fī usūl al-iqh” Ahmet Temel * DOI: dx.doi.org/10.12658/human.society.6.11.M0142 İnsan ve Toplum, 6 (1), 2016