191 • GÜZ 2011 / SAYI 59 191-202 bilig Kırgızcadaki Pir İnancıyla İlgili Bazı Kelimeler Üzerine Mayrambek Orozobaev ∗ Özet Geleneksel Türk inancında kökü İslam öncesi devirlere uzanan kimi dinî unsurların İslamiyet döneminde bazı İslamî ruh ve motiflerle yeniden şekillenerek (İslamlaştırılarak) günümüzde de varlığını sürdürmeye devam ettikleri bilinmektedir. Bu tür un- surlardan biri de, Kırgızların geleneksel inanç dünyasında önemli bir yere sahip olan pir inancıdır. Pirler, halk inancına göre, ken- disine ait bir varlığı ya da o varlıkla ilgilenen kişiyi koruyup kol- layıcı bir takım üstün özelliklere sahip ruhlardır. Kırgız halk ede- biyatında 30’dan fazla pir ismi geçmektedir. Yapılan araştırma- lardan bu isimlerin bir kısmının İslam’ın tesiriyle daha sonraki dönemlerde ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Ancak diğer önemli kısmının ise ne zaman ve nasıl ortaya çıktıklarına dair henüz bir filolojik inceleme yapılmamıştır. Bu makalede Kırgızca folklorik eserlerde ve sözlüklerde adı geçen bazı pir isimleri filolojik açıdan ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler Pir inancı, geleneksel inanç, Kırgızca, Eski Türk Dini. Giriş Kırgızlar, günümüzde hem geleneksel Türk inancıyla ilgili gelenek- görenek, örf-adetlerini hem de İslam dininin hüküm ve yargılarını bir arada yaşatan, çeşitli etnik ve kültürel zenginliklere ve özelliklere sahip eski Türk boylarındandır. Kırgızların inanç dünyasında, Kökö Teñir (Gök Tanrı) inancı başta olmak üzere onun etrafında şekillenmiş, kökeni İslami- yet’ten çok daha önceki devirlere uzanan ve akademik dilde şamanizm, _____________ ∗ Dr., Türk Dil Kurumu / Ankara m.orozobaev@gmail.com