GANEM DEDE VE ANKARAVÎ’NİN ŞERH-İ MESNEVÎ’SİNE KATKISI Yrd. Doç. Dr. Ahmet TANYILDIZ * Özet: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin en önemli eseri sayılan Mesnevî-yi Ma’nevî ve bu eserin çeşitli dönemlerde yazılmış şerhleri müstakil bir edebî- tasavvufî literatür oluşturucak seviyeye ulaşmıştır. Bu eserler Mevlevîliğin kural ve geleneklerine, Mevlevîliğin her dönemdeki temsilcilerine ve diğer Mevlevî kaynaklarına yer vermenin yanında yazıldıkları devrin idarî, dinî ve içtimaî hayatına dair kimi bilgileri barındırması açısından önem arz etmektedir. Söz konusu Mesnevî şerhleri arasında en meşhur olan eser, XVII. yüzyılda yaşamış Mevlevî şeyhi İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî’ye aittir. İsmâil Rusûhî-yi Ankaravî, Şerh-i Mesnevî başta olmak üzere kaleme aldığı eserlerin hemen tamamında Mevlevîlik kültürünü ve bu tarikatın şart ve geleneklerini ele almış, tarikatın işleyişini sistematik hâle getirmiştir. İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî’nin meşhûr eseri Şerh-i Mesnevî’nin te’lîfine vesîle olan önemli âmillerden biri de Ankaravî’nin manevî evlâdı ve mürîdi Ganem Dede’dir. Kaynaklarda hayatına dair ayrıntıların daha ziyade menkıbevî olduğu görülen Ganem Dede, yeni doğmuş bir bebek olarak Galata Mevlevîhânesi’nin kapısına bırakıldığı zamandan ölümüne kadar şeyhi ve manevi babası İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî’nin yanından ayrılmamıştır. Şerh-i Mesnevî te’lîf edilirken kitabet/tashih işlemlerini yürütmüş, eserin tamamlanması için uğraşmıştır. Bu çalışmada Ganem Dede’nin tarihî/menkıbevî hayatına değinilip Şerh-i Mesnevî’nin te’lîfinde üstlendiği önemli role ve şerhe yaptığı katkılara temas edilecektir. Çalışmanın sonundaki Ek bölümünde klâsik biyografi kaynaklarında Ganem Dede’nin anlatıldığı kısımların yeni alfabeye aktarılmış hâlleri bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî, Şerh-i Mesnevî, Ganem Dede. GANEM DEDE AND HIS CONTRIBUTION TO COMMENT OF MESNEVI OF ANKARAVÎ Abstarct: Mesnevî-yi Ma’nevî, that is the most important work of Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî and its comments that was written in various terms in, came to that extend of creating a distinct literal-sufistic literature. These works are important because, as well as including informations about rules and traditions of Mevleviyeh, agents of Mevleviyeh in every term and Mevlevî sources; these works also include partial informations about the administrative, religious and * Dicle Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi; ahmettanyildiz@gmail.com.