Burdukiewicz J.M. 2012. Chaîne opératoire (sekwencja operacyjna), in: S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (eds.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, p. 451–457. JAN MICHAL BURDUKIEWICZ Chaîne opératoire (sekwencja operacyjna) Francuski termin Chaîne opératoire („łańcuch operacyjny” lub „sekwencja operacyjna”) utrwalił się w archeologii właściwie dopiero w latach 80. XX w. (Pélegrin i in. 1988) i szybko zyskał dużą popularność, zwłaszcza w Eu- ropie Zachodniej (Grace 1997). Chaîne opératoire stanowi rozwinięcie i pogłębienie idei Marcela Maussa (1872–1950), który w latach 30. XX w. interesował się technologią i jej wpływem na życie ludzi. Później koncepcję Maussa rozwinął Andrė Leroi- Gourhan (1911–1986) – w swoich pracach L’Homme et la matiere (1943–1946) i Le Geste et la Parole (1964) określił „chaîne opératoire” jako „techniki łączące czynności i narzędzia, zorganizowane w łańcuch przez prawdziwy układ symultanicznych serii operacyjnych w elastyczności realizacji celu” (Leroi- Gourhan 1964: 114). Dziedziną od bardzo dawna zajmującą się zagadnieniami przejść od pewnego stanu początkowego do stanu końcowego jest algorytmika. Podsta- wowe pojęcie algorytm (możemy je traktować jako odpowiednik chaîne opé- ratoire) ma ścisłą definicję w matematyce oraz informatyce i – zgodnie z nią – jest to skończony, uporządkowany ciąg jednoznacznie zdefiniowanych czynności, niezbędnych do wykonania pewnego zadania. Inne dziedziny, które zajmują się ciągami czynności, również zaliczanymi do matematyki, ekonomii, psychologii i socjologii, określane są mianem bada- niami operacyjnymi (fr. recherche opérationnelle lub chaîne opératoire) lub szerzej teorii decyzji. Badania operacyjne zajmują się poznawaniem metod i rozwią- zań określonych problemów związanych z podjęciem optymalnych decyzji. Badania operacyjne sensu stricto stanowi zbiór metod matematycznych i sta- tystycznych, obecnie używanych głównie w programowaniu komputerowym oraz w ekonomii. W badaniu modeli decyzyjnych często są stosowane meto- dy graficzne, nastawione zwłaszcza na poszukiwanie rozwiązań na układzie współrzędnych. Metody graficzne pozwalają lepiej zilustrować procedury poszukiwania i przedstawiania rozwiązań optymalnych. Szeroko rozumiane