Boosheid onder vrienden bij autochtoon-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse kinderen Intensiteit, uitingsvormen en gevolgen Sheida Novin en Carolien Rieffe samenvatting Het doel van dit onderzoek was tweeledig. Enerzijds om middels hypothetische conflictsituaties met een leeftijdgenootje inzicht te krijgen in de manieren waarop Marokkaans-Nederlandse en autochtoon-Nederlandse kinderen hun boosheid uiten. Anderzijds om de uitingsvormen binnen de groepen te interpreteren aan de hand van gevolgen voor de sociale relatie. De resultaten tonen aan dat de boosheidsin- tensiteit van de twee groepen niet verschilde, maar dat Marokkaans-Nederlandse kinderen minder vaak dwingend reageren dan hun autochtoon-Nederlandse leef- tijdgenoten. Bovendien bleek dat Marokkaans-Nederlandse kinderen deze dwin- gende manier van reageren vaker associeerden met een bee ¨indiging van de vriend- schap. Dit impliceert dat voor Marokkaans-Nederlandse kinderen deze manier van reageren risicovoller is binnen vriendschapsrelaties dan voor hun autochtoon-Ne- derlandse leeftijdsgenoten. Inleiding In de Nederlandse media bestaat sinds enige jaren grote belangstelling voor pro- bleemgedrag van Marokkaans-Nederlandse jongeren, vooral als het gaat om jeugdcri- minaliteit en agressief gedrag. Deze berichten dragen bij aan het beeld dat deze jongeren zich snel aangevallen voelen, boos worden en hun boosheid op een deviante manier uiten. Wetenschappelijk onderzoek naar emotie-uitingen van kinderen die opgroeien met twee culturen is echter zeer schaars. Onduidelijk is of emotie-uitingen van Marokkaans-Nederlandse kinderen verschillen met die van hun autochtone leef- tijdsgenoten en, indien dit het geval is, hoe de verschillen het beste begrepen kunnen worden. In het huidige onderzoek werden boosheidsintensiteit en boosheidsuitingen van Marokkaans-Nederlandse kinderen vergeleken met die van autochtoon-Neder- landse leeftijdsgenoten aan de hand van hypothetische situaties. Bovendien werd in Drs. S. Novin is promovendus bij de Afdeling Ontwikkelingspsychologie van de Universiteit Leiden, Postbus 9555, 2300 rb Leiden. E-mail: snovin@fsw.leidenuniv.nl. Dr. C. Rieffe is universitair hoofddocent bij de Afdeling Ontwikkelingspsychologie van de Universiteit Leiden. kind en adolescent | jaargang 30 (2009), nr. 3, p. 168–180 | www.kindenadolescent.nl 168