NAUKA 312004 . 57.80 Ryszł no Tł nBusIpwIcz Telemedycyna - nowe wyzwanie współ czesnej nauki 1. Wprowadzenie Rozwój clł vilizacji przebiega w sposób spiralny. Raz napędzają go rewolucyjne odkrycia naukowe, innym razem funkcję gł ównych elementów napędowych tego rozwoju przyjmują potrzeby prakĘki, Zawsze jednak, ilekroć w historii rozwoju cpvi- Iizacji potrzeby prakĘki wymusił y podejmowanie pewnych dział art technicznych , zanim jeszcze stworzone zosŁaĘ przesł anki do ich naukowej analizy i optymalizacji - następo- wał potem szczegóInie gwał towny rozwój nauki, która w ten sposób ,,nadrabiał a dystans", osiągając ptzy Ęm sukcesy i cele, które wcześ niej był y wprost niewyobra- ż alne. Dla zilustrowania tej tezy moż na by był o podać bardzo wiele przykł adów: powstanie termodynamiki ,,wymuszone" ptzez konstrukcję maszyny parowej i innych silników cieplnych, odkrycie aerodynamiki po pionierskich lotach Lilienthala i braci Wright, zapocząŁkowanie chemii polimerów po wytworzeniuprzez braci Hyattów ce- luloidu, rozwój akusĘki po wynalezieniuprzez Bella telefonu itp. Z przytoczonychv,ryż ej faktów moż na wyciągnąć dwa wnioski. Jeden doĘczy rewizji dosyć rozpowszechnionego poglądu o sprawczej roli nauki (w sensie nauk podstawo- wych) jako czynnlka napędowego postępu. OtóZbez wątpienia ogromna większoś ć epo- kowych odkryć, posuwających naprzód rozwój clł vilizacji, był a poś rednio lub bezpoś - rednio wynikiem badań nauko!\ych - jednak z pewnoś cią nie wszystkie. Moż na wymie- nić setki przykł adów odkryć i wynaiazków, które wręcz zrewolucjonizował y postęp cył vilizacji, a które byĘ dzieł em dociekliwych wynalazców i kreaĘ,wnie myś lących inż y- nierów, znajdujących wł aś ciwe rozwiązalia metodą prób i bł ędów, empirycznej opty- malizacji, a czasem wręcz na zasadzie szczęś liwego przypadku, nie zaś w wyniku badań naukowych. Wątku tego nie chciał bym turozwijać, ale zdecydowanie twierdzę, że w sfe- rze związkl nauk podstawowych z rozwojem cywilizacji kreuje się i pielęgnuje wiele mitów. Drugi wniosek, waż niejs zy dla prezentowanej tu pracy, wskazuje na pola badawcze szczególnie obiecujące z punktu widzenia tworzenta poż ytecznych innowacji lub wręcz otwierania cał ych nowych dziedzin nauki. Korzystamy przy tym z wielokrotnie potwier- Prof. dr hab, Ryszard Tadeusiewicz, czł onek korespondent PAN, Katedra AutomaĘki, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków