Paweł Polak Zygmunta Zawirskiego refleksje filozoficzne nad teorią względności Teoria względności, stworzona przez Alberta Einsteina na po- czątku XX wieku, słusznie uważana jest za jedną z najpiękniej- szych i najważniejszych teorii nowoczesnej fizyki. Wprowadzenie jej spowodowało nie tylko rewolucyjne zmiany na gruncie fizyki, ale doprowadziła ona również do zasadniczej zmiany naszego obrazu świata. Proponuję przyjrzeć się artykułowi Zygmunta Zawirskiego pt. „Refleksje filozoficzne nad teorją względności” 1 , który został opubli- kowany w 1920 roku, czyli dokładnie pięć lat po stworzeniu ogólnej teorii względności (OTW). Jest to jedna z pierwszych polskich prac filozoficznych dotyczących tej tematyki. To oryginalne opracowanie jest nie tylko próbą odpowiedzi na żywo wówczas dyskutowane kwe- stie filozoficzne związane z teorią Einsteina 2 , ale wskazuje również na nowe implikacje filozoficzne tej teorii, które wpływają na nasze rozumienie rzeczywistości. 1 Z. Zawirski, „Refleksje filozoficzne nad teorją względności”, Przegląd Filozoficzny, 23 (1920), ss. 343–366. W dalszej części artykuł będzie cytowany jako „Refleksje...”. Cytaty podawane są w oryginalnej pisowni. 2 Klimat ówczesnych dyskusji wokół teorii względności interesująco prezentuje Fran- ciszek Leja w swych wspomnieniach z lat 1917–1919. Wspomnienia te są zamieszczone we wstępie do artykułu „Powstanie Polskiego Towarzystwa Matematycznego”, Roczniki Pol- skiego Towarzystwa Matematycznego. Seria II: Wiadomości Matematyczne, XII (1969), ss. 3–4. Warto dodać, że od października 1920 roku na łamach lwowskiej gazety Słowo Pol- skie rozgrywała się interesująca polemika pomiędzy przeciwnikami i zwolennikami teorii względności. Po stronie przeciwników znaleźli się Julian Zachariewicz i Wacław Wolski, prezentujący napastliwą krytykę teorii Einteina. Natomiast teorii bronili: Maksymilian Tytus Huber (profesor Politechniki Lwowskiej) i Zygmunt Zawirski.