52 monograf 2016/6 monograf Edebiyat Eleştirisi Dergisi ISSN 2148-3442 2016/6: (52-86) Metinlerarasılık Bağlamında Temaşa, Sinema, Tarih: Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? *1 D. Burcu Eğilmez ** Öz Bu yazıda, Ezel Akay’ın “Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? (2005)” filmi- nin, özellikle Karagöz ve Osmanlı kuruluş tarihi yazını ile ilişkisi, metinlera- rasılık kavramı çerçevesinde tartışılmakta ve yönetmenin filminde faydalan- dığı bu yöntem ile ortaya deneysel/postmodern bir tarihi film koyduğu iddia edilmektedir. Bu çerçevede ilk olarak, Akay’ın Osmanlı kuruluş dönemindeki sosyal yaşama dair “bir takım soruların peşinden giderek,” “parçalı” ve “seçi- ci” olarak “inşa ettiği geçmiş,” yönetmenin deneysel tarihi filminin bir boyutu olarak tartışılmaktadır. Devamında, Akay’ın, Karagöz’ün tarihini halk arasında yaygın olan söylentileri referans alarak on dördüncü yüzyıl Bursa’sına taşıması, Karagöz’ün tarihinin “inşası”nın işareti olarak analiz edilmektedir. Son olarak ise, Akay’ın, Karagöz’ün biçimsel özelliklerini kullanarak ve ruhuna (eleştirel- liğine ve arsızlığına) sadık kalarak filminin diğer deneysel boyutunu kurduğu iddia edilmektedir. Böylelikle, Akay’ın deneyselliğinin bir boyutuna Karagöz’ün tarihinin, biçiminin ve ruhunun; bir diğer boyutuna ise Akay’ın Osmanlı ku- ruluş dönemine dair sorduğu tarihsel soruların ilham verdiği ve her iki durum için de Akay’ın Brechtyen epik tiyatroyu takip etmesinin önemli olduğu göste- * Bu yazıya ilham olan ilk çalışma, Petra de Bruijn’in Leiden Universitesi’nde verdiği ders kapsamında “Spirit of Traditional-Turkish Drama on Turkish Contemporary Movie: Kara- göz and Ezel Akay” başlığı ile kaleme alınmış ve aynı isimle 13. International Cultural Studi- es Symposium: Change and Challenge’da (2011) sunulmuştur. Söz konusu metin için eleşti- rilerini ve görüşlerini esirgemeyen Petra de Bruijn’e çok teşekkür ediyorum. Ayrıca, metnin son haline gelmesinde önemli katkıları bulunan hakemlere de teşekkürlerimi sunuyorum. ** İzmir Ekonomi Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi, burcu.egilmez@ieu.edu.tr.