45 Değişime Ayak Uyduramayan Gençlik ve İntihar: Adıyaman Örneklemi Metin Kılıç 1 Bekir Kocadaş 2 ÖZET Sosyal değişim ve dönüşüm sürecinde, amaçlarına ulaşmak için kurumsal araçları kullanamayan ya da kullanamayacağını düşünen gençlik sapma davranışlarına yönelir. Bu durum devlete, topluma, dine, yerleşik kültüre, sisteme, aileye karşı protesto olan intihar davranışıyla somut olarak ortaya çıkmaktadır. Lise gençliği üzerine yapılan bu çalışma da, Durkheim’in ifade ettiği “cinayetler kırsal kesim kökenli olmasına rağmen, intihar kent kökenlidir” düşüncesinin aksine, kırsal kesimde yaşayan gençlerin çaresizlik duygusu ve gerginliklerinin sonucunda görülen intihar vakalarının temelleri, sosyolojik düzlemde ortaya çıkarılmak istenmektedir. Araştırmanın ana evrenini Adıyaman İl Merkezi lise çağı gençliği oluşturmaktadır. Örneklem, tabakalı örneklem tekniğine göre, evreni temsil etme düzeyi kıstaslarına uygun olarak belirlenmiştir. Araştırma 14–18 yaş arası lise çağı gençliği ile sınırlıdır. Araştırmanın örneklem grubu, farklı sosyal yapıdaki sekiz lisede okuyan gençlikten oluşturulmuş ve 643 anket uygulanmıştır. İntihara yönelmede yalnızlık hissiyatının ve toplumsal değişimlere uyum sağlayamamanın gençler üzerinde büyük etkileri olduğu çalışma sonucunda tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İntihar, gençlik, sosyal değişme, çaresizlik ve uyumsuzluk. ABSTRACT In the process of social change and transformation, the youth who cannot or thinks that they cannot use the institutional systems in order to reach their goal, would be in tendency to deviant behaviors. Thus the situation leads suicidal behavior which is a protest against the government, society, religion, settled culture, system, and family. In this study of youth of high school age, on the contrary to the view of Durkheim’s “murders have origins of countryside, whereas suicide is urban” it is aimed to find out the causes of suicide cases which are visible as a result of the feeling of “desperation” and stress of the youth who live in countryside. The youth of high school age in Adiyaman City Center formed the main phase of the research. The sample of research was determined according to stratified sampling technique, compliant with the criterias of the level of epitomizing the phase. The research was limited with the youth of high school age between 14-18. The sample of research was formed by the youth from different social structures who attended to eight different high school and 643 questionnaires were conducted. As a result of the research, it was determined that the feeling “loneliness” has a major effect on suicidal tendencies and being not able to adapt social changes affects young people to a great extent. Keywords:Suicide, youth, social change, desperation and inadaptability 1. GİRİŞ Literatürde değişik isimlerle anılan intiharlar genel bir ifade ile kişinin bilerek, kasıtlı olarak kendini öldürmesi olarak tanımlanmaktadır. Daha özel bir tanım yapmak gerekirse Durkheim’a göre intihar; ölen kişi tarafından ölümle sonuçlanacağı bilinerek yapılan olumlu ya da olumsuz edimin doğrudan ya da dolaylı sonucu olan her ölüm olayıdır (Durkheim, 1992: 25). Türkçesi “özyıkım” olan intihar eyleminde, kişinin kendi kendini öldürmek için çeşitli yollara başvurmasına da “intihar girişimi” denilmektedir. Tamamen bireysel bir davranış olmakla birlikte aynı zamanda sosyal 1 Yrd. Doç. Dr., Düzce Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, metinkilic@duzce.edu.tr 2 Yrd. Doç. Dr., Adıyaman Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, bkocadas@adiyaman.edu.tr VII. Ulusal Sosyoloji Kongresi 02-05 Ekim 2013 Muğla