131 wykształconych umiejętności radzenia sobie z trudnościami. Jednym z takich dotkliwych problemów jest samotność, której chciałabym poświęcić niniejszy tekst. Samotność młodzieży – wyjaśnienie pojęcia Samotność to zjawisko niezmiernie złożone. Autorzy rozumieją je na wiele sposobów. Dla jednych jest nieszczęściem, tragedią dotykającą człowieka. Maria Łopatkowa we wstępie do swo‑ jej książki Samotność dziecka definiuje to pojęcie na dwa sposoby. Samotny to człowiek, który jest: „pozbawiony bezpośredniego kontaktu z ludźmi («samotny żeglarz»)” 2 lub „nie ma żadnej bliskiej mu uczuciowo osoby” 3 . Według ks. Henryka Seweryniaka samotność jest jak: „złe ziele, uwarunkowana m.in. przez zjawiska charakteryzujące czasy współczesne: indywidualizację życia, ucieczkę w prywatność, izolację uczuciową, niechęć wobec obowiązków rodzinnych, społecznych, politycznych” 4 . Jednak dla autorów samotność może być też stanem pozytywnym. Zdaniem Karola Wojtyły sytuacja ta jest skutkiem: „odsunięcia od siebie trosk świata w celu uniknięcia jego ingerencji w ludzkie wnętrze” 5 . Musi być to jednak stan chwilowy, niebędący pełnym oderwaniem od 2 M. Łopatkowa (1983), Samotność dziecka, Warszawa, p. 3. 3 Ibidem, p. 3. 4 E. Dubas (2000), Edukacja dorosłych w sytuacji samotności i osamotnienia, Łódź, p. 43. 5 A. Przybylska (2002), Samotność możliwa w człowieku: misty- czny aspekt „Poezji i dramatów” Karola Wojtyły, Kraków, p. 75. Wstęp We współczesnym świecie zmiany są obser‑ wowane niemalże w każdej dziedzinie naszego życia. Przeobrażenia społeczne przynoszą ze sobą korzyści, ale też wiele niebezpieczeństw. Stanisław Kawula twierdzi, że żyjemy w spo‑ łeczeństwie ryzyka, z czym wiąże się wiele zagrożeń: „ubożenie społeczeństwa, bezrobocie, rozłąki zagraniczne, liberalizacja poglądów w dziedzinie etycznej” 1 . Także życie rodzinne napotyka dziś wiele trudności: wzrasta liczba rozwodów i separacji, samotnych matek i ojców, nieletnich rodziców, związków nieformalnych i urodzeń pozamałżeńskich. Pojawiające się pro‑ blemy społeczne, emocjonalne, a także egzysten‑ cjalne są szczególnie niebezpieczne zwłaszcza dla dzieci i młodzieży, które nie mają jeszcze 1 S. Kawula (1999), Rodzina ryzyka [in:] D. Lalak, T. Pilch (ed.), Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, Warszawa, p. 245. Młodzież wobec samotności w świetle badań porównawczych Katarzyna Wasilewska-Ostrowska Toruń, Polska katwas@umk.pl Słowa kluczowe: pedagogika społeczna, młodzież, samotność aksjonormatywna, samotność emocjonalna, samotność społeczna Katarzyna Wasilewska-Ostrowska, dr, Wydział Nauk Peda- gogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół pedagogiki społecznej i pracy socjalnej. Rozprawy teoretyczno-empiryczne