166 2 nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications 27-29 April, 2011 Antalya-Turkey www.iconte.org Siyasal Kitabevi, Ankara, Turkey, 2011 ISBN: 978-605-5782-62-7 FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ MOBİL SINIF İÇİ ETKİLEŞİM SİSTEMİ KULLANIMINA BAĞLI ÜSTBİLİŞ YETİ DEĞİŞİMİ Özkan Yılmaz, Fen Bilgisi Eğitimi, Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi, ozkanyilmaz@erzincan.edu.tr Vehbi Aytekin Sanalan, BÖTE, Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi, sanalan@erzincan.edu.tr Özet Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin sahip olduğu bilişüstü yetilerinin geliştirilmesinde Mobil Sınıf İçi Etkileşim Sisteminin (m-SES) etkisini incelemektir. Çalışmada Türkçeye uyarlanan 'Biliş Üstü Yeti Anketi' kullanılmıştır. Ölçek 'Bilişin Bilgisi' ve 'Bilişin Düzenlemesi' olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır. Kullanılan m-SES, temelde Dinleyici Yanıt Sistemine (DYS) benzemektedir. Bazı yönleriyle yenilik ve farklılıklar içermektedir. DYS'ler son zamanlarda eğitimde kullanılan, katılımcılardan bilgi toplamak amacıyla geliştirilmiş bir sistemdir. m-SES yakın zamanda tasarlanan, öğretimde kullanılabilirlik durumunun araştırıldığı bir sistemdir. Öğrenciler bir eğitim yarıyılı süresince derslerinde m-SES'i kullandı. Tesadüfi olarak seçilen dört sınıftan iki sınıf deney iki sınıf kontrol grubu olarak kullanıldı. Yapılan istatistiksel çözümleme sonunda, M-SES kullanımına bağlı olarak öğrencilerin Biliş Üstü Yetilerinde anlamlı farklılık bulunamamıştır. Anahtar sözcükler: Üstbiliş, Fen Öğretimi, m-SES GİRİŞ Öğretim ve öğrenim bir birini tamamlayan iki bileşendir. Bu bileşenlerin bir biriyle ilişkisi; öğret imin iyi olması iyi bir öğrenme durumu yaratacağı gibi iyi bir öğrenme ancak iyi bir öğretimin sonucunda gerçekleşebileceği fikrini doğurmaktadır. Duruma öğretim boyutuyla bakılırsa, öğrenenlerin ihtiyaçlarını karşılayabilen; güdüleyici, öğrenmelerinde dönüt-düzeltme imkanı sağlayan, önceki bilgileri ile yeni öğrenilen bilgilerin eşleştirilmesine imkan veren bir öğrenme ortamı gerekmektedir. Fen alanı için böyle bir öğrenme ortamının oluşturulmasında laboratuvarlar önemli bir yer tutmaktadır. Deneyleri yaparken aktif olan öğrenci, somut deneyimler yardımıyla kavramları öğrenme ve ilişkilendirme imkanına sahiptir. Arzu edilen öğrenme çıktısına ulaşabilmek için öğrenme ortamının öğrenen ihtiyaçları dikkate alınarak düzenlenmesi istenen başarının sağlanması için yeterli değildir. Öğrenen kişinin de sahip olması gereken bazı özellikler vardır. Bunlardan biri de iyi bir üstbiliş (metacognition) yetisine sahip olmaktır. Üstbiliş, biliş hakkında sahip olunan “bilişin bilgisi ve inanışlar” ile “bilişsel aktivitelerin kontrolü ve düzenlenmesi” olarak tanımlanabilir (Garofalo & Lester, 1985). Öğrenenin kendi farkındalık düzeyi ile ilgili olan üstbiliş, kişinin kendi öğrenme stratejilerini ve öğrenme esnasında kullandığı kaynakları izlemesi, performans gerektiren uygulamalarda kendi ihtiyaçlarına uygun destek kullanabilmesine bağlıdır. Başarılı öğrencilerin çalışma stratejilerine bakıldığında; öğrencilerin kendi öğrendiklerini değerlendirebildikleri, öğrenmeleri için ilave bilgilere ihtiyaç duyduklarında gerekli notlar aldıkları, öğrendikleri yeni bilgileri varolan bilgilerle ilişkilendirdikleri ve bir biri ile benzeşim kurdukları görülmektedir (Bransford, Brown, & Cocking, 2000). Fen Bilgisi laboratuvarları; öğrencilerin kendi deneyimleri yoluyla sınıflandırma, gözlem ve duyuları yardımıyla ölçüm yapabilme becerileri gibi „işlem becerileri‟nin kazandırılmasında temel öğretim gereksinimlerinin karşılanmasında önemli bir yere sahiptir . İşlem becerilerinin kazandırılmasında sosyal etkileşim önemlidir. Mertz (1995), çalışmasında öğrencilerin sosyal etkileşimde bulunmaları kendi fikirlerini ortaya koyabilme ve bir konuda kritize yapabilmelerine yardımcı olacağını ortaya koymuştur. Ayrıca bir