144 OchrOna ŚrOdOwiska i ZasObów naturalnych nr 42, 2010 r. Stanisław Krysiak*, Wojciech Tołoczko*, Arkadiusz Niewiadomski* RESPIRACJA CO 2 W GLEBACH EKOSYSTEMÓW POLOWYCH WYTWORZONYCH ZE SKAŁ MACIERZYSTYCH RÓŻNEGO POCHODZENIA CO 2 RESPIRATION IN SOILS OF FIELD ECOSYSTEMS FORMED FROM DIFFERENT ORIGIN PARENT MATERIAL Słowa kluczowe: respiracja gleb, CO 2 , skała macierzysta, właściwości gleb. Key words: soil respiration, CO 2 , parent rock, soil properties. Research was taken out in the area of Wielkopole on soils formed from outcropped creta- ceous sandstones and alluvial material of the Pilica river valley. Main aim of the studies was the emission of cO 2 from soils which was measured by the chamber cO 2 separation meth- od. Different chemical and physical properties under the cause of their inluence on cO 2 emissions were measured. Obtained results presents the statistical dependences between the cO 2 emission values to other measured properties like soil porosity, soil reaction, acidity and sum of exchangeable cations. 1. WPROWADZENIE Skała macierzysta wpływa na wiele właściwości gleby, determinując jej uziarnienie, skład mineralny, a także wartość użytkową [Cieśla 1961; Uziak i in. 2005]. Wpływa ona także na żyzność gleb przez określenie zasobności w składniki pokarmowe i wodę, czyli składniki zaspokajające życiowe potrzeby roślin. W glebie rozwijają się korzenie roślin oraz liczne mikroorganizmy. Działalność mikrobioty glebowej oraz oddychanie korze- niowe wywołują zjawisko respiracji gleb [Koizumi i in. 1991, Raich, Schlesinger 1992]. Mechanizm wymiany gazowej między glebą i atmosferą jest już w znacznej mierze po- znany [Harrison i in. 1995; Kramer 1981; Rastogi i in. 2002], a głównymi czynnikami * Dr Stanisław Krysiak, dr Wojciech Tołoczko, dr Arkadiusz Niewiadomski – Katedra Geograii Fizycznej, Uniwersytet Łódzki, ul. Narutowicza 88, 90-139 Łódź; kontakt: tel. 42 665 59 30; e-mail: krysiak@uni.lodz.pl; e-mail: glebozn@uni.lodz.pl; e-mail: arek_niew@interia.pl