CAPPADOCİA JOURNAL 160 SAFEVÎ DÖNEMİ İRAN’INDA DİNÎ TAŞKINLIK (GULÜVV), SUFİLİK VE SÜNNİLİK (1501-1722)  Yazar: Prof. Dr. Said Amir Arjomand  Çeviri: Doç. Dr. Namiq Musalı  Özet Türkiye’de Safevî tarihinin araştırılması, bu konuda yazılmış olan gerek birinci ve gerekse de ikinci el kaynakların Türkçeye kazandırılması birkaç açıdan önem arz etmektedir. Safevî hanedanının Anadolu Alevileri üzerindeki derin etkileri, Osmanlı ile sürekli rekabeti ve nihayet Safevî devlet teşkilatında ve ordusunda Türklerin önemli yer tutmaları bizim bu konuya odaklanmamızı gerektiren faktörler sırasındadırlar. Ayrıca bulunduğumuz coğrafyanın XVI. yüzyıldan beri uğradığı değişimler sonucunda nasıl şekillendiğini daha iyi anlamamız açısından Türkiye’de Safevî araştırmalarının teşvik edilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Mevzu ile ilgili dikkat çekici meselelerden bir tanesi de Safevî Devleti’nin uyguladığı dinî politikalardır. Türkiye’de özellikle de son dönemde bu sürecin anlatımına yönelik bazı araştırmaların yürütülmesine ve yayınların yapılmasına rağmen konuya ilişkin Türkçe literatürün pek zengin olduğu iddia edilemez. Yıllarını bu konunun aydınlatılmasına adamış olan İran asıllı Amerikalı bilim adamı S. A. Arjomand’in kapsamlı makalesini Türkçeye çevirme isteğimiz de buradan kaynaklanmıştır. Bu makalesiyle yazar, Safevî Devleti’nin kuruluşundan çöküşüne kadar Şiiliğin yaygınlaştırılması amacıyla Gulüvv denilen “dinî taşkınlığın”, Sufiliğin ve Sünniliğin bastırılması sürecine ışık tutmuştur. Anahtar kelimeler: Safevî, İran, Gulüvv, Sünnilik, Tasavvuf Abstract The study of the Safavid History in Turkey, and Turkish translation of both primary and secondary sources on the subject are important for several reasons. The deep impact of the Safavids on Anatolian Alevis, their continuous rivalry with the Ottomans and finally,  Makale İngilizce orijinalden çevrilmiştir: Arjomand S. A. “Religious Extremism (Ghuluww), Sufism and Sunnism in Safavid Iran (1501-1722)”, Journal of Asian History, Vol. XV, No. 1, Wiesbaden, 1981, p. 1-35. Makalenin çevirisi zamanı yardımlarından yararlandığım meslektaşlarıma – Prof. Dr. Ahmet Taşğın’a ve Dr. Ahmet Quliyev’e teşekkürlerimi arz ediyorum.  Stony Brook Üniversitesi Küresel Araştırmalar Enstitüsü başkanı, New-York, ABD  Kastamonu Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü