MEHMET PEHLİVAN MEDENİ USUL HUKUKU &1. MEDENİ USUL HUKUKUNUN YARGI ÇEŞİTLERİ İÇİNDEKİ YERİ VE BÖLÜMLERİ A.Yargısal Faaliyet(Yargı) Yargı,yasama ve yürütme kuvvetlerinin yanında üçüncü kuvveti-erki- oluşturur.Yargı yetkisi,Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır. Yargısal faaliyet,şekli ve maddi anlamda olmak üzere anlamda ifade edilir. Şekli anlamda-biçimsel- yargı, faaliyette bulunan makamdır. Yani mahkemelerin her türlü faaliyeti yargısaldır.Ancak mahkemelerin personel işleri,yazı işleri gibi idari işleride vardır bu sebepten şekli tanım eksiktir. Maddi anlamda yargısal faaliyet ise: maddi hukuk kurallarının,bağımsız mahkemelerce (hakimler) tarafından belli bir olaya uygulanmasıdır. Yargı denilince akla, maddi anlamda yargı gelir. B.Yargı Çeşitleri(Kolları) Hukuki nitelikleri bakımından bir bütünlük oluşturan(yargısal) işler,belli bir yargı çeşidinde toplanır ve bunlar hakkında o yargı çeşidine özgü yargılama usulü uygulanır. Türk yargı sistemini dört bölümde ayırmak mümkündür. 1)Anayasa yargısı 2) İdari Yargı 3)Adli Yargı 4)Uyuşmazlık Yargısı I-Anayasa Yargısı Anayasa Mahkemesi’nin , anayasa mahkemesi ve yüce divan sıfatıyla baktığı işlerdeki faaliyeti yargısal faaliyettir. Ve bu faaliyetlerinde özel yargılama usulü uygulanır. Anayasa yargısının konusunu,Kanunlar,KHK ile TBMM İç Tüzüğünün anayasaya uygunluğunu denetlemek ve anayasayla güvence altına alınmış THÖ birinin kamu gücü tarafından ihlali iddiasını anayasaya şikayetlerini incelemek(bireysel başvuru) oluşturur. II-İdari Yargı İdari yargı,idari makamların kamu hukuku alanındaki faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesi ile meşgul olur. Yani idari yargının konusu,idari makamların idare hukuku alanındaki uyuşmazlıklar ve davalardır. İdari yargı ikiye ayrılır: 1-Genel İdari Yargı İdari davalar,askeri hizmete ve kişilere ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklar dışındaki tüm idari davalar genel idari yargı koluna girer. Genel idari yargı ilk derece mahkemeleri: İdare ve Vergi Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemeleridir. Yüksek Mahkeme: ise Danıştaydır. idari yargı,kendi görevine giren davalarda uygulayacağı yargılama usulü İYUK’tur. 2-Askeri İdari Yargı Asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkları ilk ve son derece mahkemesi olarak çözümlemek görevi Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ne aittir. III.Adli Yargı Adli yargı,diğer üç yargı çeşidi dışında kalan büyün yargısal faaliyeti kapsar ve en geniş uygulama alanı olan bir yargı koludur.Adli yargı alanındaki en yüksek mahkeme Yargıtay’dır. Adli yargı iki ayrı bölümden oluşur. 1) Ceza Yargısı 2) Medeni(hukuk) yargısı 1-Ceza Yargısı 1.a. Genel Ceza Yargısı: Ceza yargısının konusu, ceza mahkemelerinin ceza hukuku alanındaki yargısal faaliyetidir.Uygulayacakları yargılama usulü CMK’dır. 1.b. Askeri Ceza Yargısı: Askeri ceza yargısı,askeri mahkemelerin askeri ceza hukuku alanındaki yargısal faaliyetlerini düzenleyen yargı çeşididir. 2-Medeni Yargı(Hukuk Yargısı) Medeni yargının konusu,hukuk mahkemelerinin özel hukuk alanındaki yargısal faaliyetleridir. Medeni yargı Çekişmeli Yargı ve Çekişmesiz Yargı diye ikiye ayrılır. Sayfa 1