COLLOQUIUM WYDZIAŁU NAUK HUMANISTYCZNYCH I SPOŁźCZNYCH KWARTALNIK 1/2015 45 Małgorzata Chudzikowska - Wołoszyn Uniwersytet Warmińsko -Mazurski w Olsztynie WCZESNOŚREDNIOWIECZN Y ETHOS RYCERSKI W NARRACJI DHUODY Z SEPTYMANII (OK. 803 – 843 R.) STRESZCZENIE Prezentowany artykuł dotyczy historii etyki i ethosu rycerskiego. Prowadzi czytelnika do epoki wczesnego średniowiecza, w której wykrystalizowały się pierwsze elementy kodeksu rycerskiego. Państwo Karolingów wykształciło swoistego rodzaju elitę wojskową. Formujący się ustrój feudalny doprowadził do powstania systemu wzajemnych zależności, których cen- tralnym punktem była opieka militarna względem seniora. Karoliński wojownik zapowiadał średniowiecznego rycerza 1 . Wojny Karola Wielkiego były wojnami o święty porządek. On sam, zgodnie z przekonaniem współczesnych, stał w szeregu z biblijnymi władcami. Wierzo- no, że jego działalności politycznej przyświeca Boska opatrzność. W pojęciu tej działalności znajdowała się oczywiście szeroko zakrojona „praca misyjna”, niosąca nawracanie i krzewi e- nie chrześcijaństwa. Wojownik frankoński ściśle więc koresponduje z nieco późniejszym rycerzem wojen krzyżowych. W niniejszym opracowaniu podstawą analiz odnośnie pojęcia wczesnośredniowiecznego ethosu rycerskiego będzie dzieło karolińskiej pisarki – Dhuody z Septymanii – Liber manualis 2 – Podręcznik. Utwór powstał z myślą o młodocianym synu autorki i w swej koncepcji był przewodnikiem prawego postępowania arystokraty. Dokument ów stanowi przykład wczesnego kodeksu rycerskiego. Słowa kluczowe: ethos rycerski, rycerstwo, feudalizm, państwo karolińskie, Dhuoda z Septymanii, Liber manualis. 1 P. Riché, Karolingowie. Ród, który stworzył źuropę, tłum. A. KuryĞ, Warszawa 1997, s. 270. 2 Pełen tytuł dziełaŚ Liber Manualis Dhuodane quem ad filium suum transmisit Wilhelmum. Fragmenty z Liber Manualis cytuję w moim tłumaczeniu z języka łacińskiego.