Joanna ŻRĄCZźK-BRODA CPdMZ Kielce Zagrożenia kulturowe i społeczne płynące z imigracje ze strefy MENA na początku XXI wieku w Unii Europejskiej Cultural and social risks caused by imigration from MENA to European Union at the begining of 21st century Summary: Article lists some of the most often recognised by massmedia risks, that come with a new wave of immigration to UE. Among them there are: traps of forced assimilation and integration, illusion of one big european culture based on one model of democracy, which cannot be understand by immigrants, especially by immigrants from MENA zone. Few others are: gettoisation, intercultural and cross-cultural communication, fundamentalism, basic freedoms, secularism, division law from rules of God and religions, cultural differences. Main thesis of article: Europe is in the verge of cultural shift, which may result in creating new european culture, including all nowadays cultures in Europe. If not led properly by the Governments, this shift may cause in social unrests, which may lead to stereotypisation and even exclusion and cross-cultural clashes. Powiązania między ludnoĞcią pochodzącą ze strefy MźNA 1 i mieszkańcami Unii źuropejskiej są coraz intensywniejsze, przez co powstaje koniecznoĞć pochylenia się nad implikacjami, jakie niesie ze sobą narastająca fala uchodĨcza kierująca się do źuropy. Wraz z narastającą w źuropie moĪliwoĞcią przejęcia sterów władzy przez ultraprawicowe ugrupowania, narasta takĪe zagroĪenie dla utrwalonego porządku społeczno-kulturowego, który być moĪe nie jest juĪ wystarczającą receptą na zachowanie bezpiecznego i dostatniego status quo Europejczyków. Źefiniowanie zagroĪeń społecznych i kulturowych płynących z imigracji pozaeuropejskiej do Uź winno być poprzedzone bardzo wyraĨnym stwierdzeniem, iĪ imigracja tego typu nie jest zjawiskiem czarno-białym, łatwo poddającym się wartoĞciowaniu w społecznym sensie – jej skutki jeszcze przez wiele dekad nie będą w pełni widoczne, a efekty krótkookresowe mogą wręcz stanowić zaprzeczenie póĨniejszych, długookresowych obserwacji. Przestrogą przez budowaniem niesprawdzonych wieloletnimi badaniami modeli społeczno-kulturowych jest przykład następstw wydarzeń zarazy, która spadła na uprawę ziemniaka w Irlandii w latach 1845-1849 (ang. Great Hunger, Great Famine, irl. An Gorta Mór lub An Drochshaol). Zakończyła się ona kolosalnym zuboĪeniem irlandzkiego społeczeństwa i w konsekwencji zmniejszeniem liczby ludnoĞci o 15% w wyniku zgonów i o kolejne 18%, czyli o 2 miliony ludnoĞci w wyniku emigracji. Irlandczycy masowo przybijali do brzegów Stanów Zjednoczonych przez kolejne dwie dekady. W rezultacie Wielkiego żłodu w 1850 r. aĪ 26% populacji Nowego Jorku stanowili Irlandczycy (było ich tam dwa razy więcej, niĪ w irlandzkiej stolicy, Źublinie), co przełoĪyło się na niepokoje społeczno-ekonomiczne, podyktowane m.in. pojawieniem się duĪej, najczęĞciej bardzo słabo wykształconej grupy, dodatkowo nie mówiącej w języku angielskim (większoĞć Irlandczyków mówiła w języku celtyckim). Media i politycy Nowego ĝwiata, podobnie jak media i politycy Unii źuropejskiej zajęli pozycje obronne wobec „zalewu barbarzyńców”, którzy nie potrafili się szybko i bezstratnie zasymilować z ludnoĞcią amerykańską. NaleĪy pamiętać, Īe osiedlanie się cudzoziemców w krajach o odmiennej kulturze wywołuje zjawisko szoku kulturowego. Za Peterem Smithem i Michaelem Bondem rozumie się je jako „dotkliwe i negatywne reakcje depresji, frustracji i dezorientacji, doĞwiadczane przez ludzi, którzy Īyją w nowej kulturze” 2 . Nowi mieszkańcy przechodzą proces asymilacji, polegający na stopniowym integrowaniu się ze społecznoĞcią lokalną. Im więcej przybyszy w krótkim okresie pojawia się w kraju odmiennym kulturowo, tym większe ryzyko zaniechania asymilacji, co prowadzi do gettoizacji. ŹuĪa liczba przybyszy nie odczuwa tak silnej presji asymilacyjnej, jak pojedynczy imigranci, bowiem po pierwszym okresie wymuszonych kontaktów z instytucjami państwowymi, związanych z obsługą prawną, nie odczuwają oni potrzeby m.in. korzystania 1 MENA – Bliski Wschód i Północna Afryka, od ang. Middle East and North Africa. Bliski Wschód rozumiany jest w odniesieniu do terminu MźNA w swoim nie najszerszym znaczeniu jako teren od wschodnich wybrzeĪy Morza ĝródziemnego, czyli od Izraela, Libanu i Syrii po wschodnią granicę Iranu, natomiast Afryka Północna to Maroko, Algieria, Tunezja, Libia, źgipt (bezspornie) oraz coraz częĞciej Sahara Zachodnia, Mauretania, Sudan i Sudan Południowy. 2 P. B. Smith, M.H. Bond, Social Psychology across Cultures, Wyd. Harvester Wheatsheaf, Londyn, 1993, s. 191, za: J. Mikułowski Pomorski, Komunikacja międzykulturowa. Wprowadzenie, Wyd. Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, 1999, s. 47.