NR 39 2016 FOLIA TURISTICA „GŁOWA MIAST WSZYSTKICH”. OBRAZ RZYMU W PRZEWODNIKU PIELGRZYM WLOSKI Z 1614 ROKU Joanna Ziarkowska*, Dominik Ziarkowski** Abstrakt Cel. Charakterystyka jednego z najstarszych polskich przewodników turystycznych, zatytułowanego Pielgrzym włoski, albo krótkie Rzymu i miast przedniejszych wło- skich krótkie opisanie, przedstawienie sylwetki jego autora – Franciszka Cezarego, a także określenie znaczenia tej publikacji w ramach najstarszej polskiej literatury przewodnikowej. Metoda. Analiza treści badanego przewodnika, odniesienie go do włoskiego pier- wowzoru L’antichità di Roma Andrei Palladia (analiza porównawcza), wykorzysta- nie literatury dotyczącej osoby Franciszka Cezarego, a także opracowań z zakresu historii turystyki. Wyniki. Przeprowadzone badania wykazały, że omówiony w artykule Pielgrzym włoski stanowi istotny, a jednocześnie niedoceniany w literaturze naukowej wkład w kształtowanie się polskiej literatury przewodnikowej, zaś osobę Franciszka Ce- zarego należy uznać za jednego z prekursorów tworzenia tego rodzaju opracowań. Zasadniczy tekst przewodnika został zaczerpnięty z książki Andrei Palladia na te- mat starożytności rzymskich i stanowi drugi (po francuskim) przekład tego dzieła. Cezary jest natomiast autorem erudycyjnej przedmowy, stanowiącej dedykację dla księcia Pawła Janusza Ostrogskiego, a także zamieszczonego na końcu zestawienia informacji praktycznych na temat tras przejazdu, noclegów i walut obowiązujących w mijanych po drodze do Włoch krajach. Ograniczenia badań i wnioskowania. Słaby stan wiedzy na temat początków polskiej literatury przewodnikowej utrudnia przedstawienie pełniejszego kontekstu kulturowego, w jakim osadzona jest omawiana publikacja. Implikacje praktyczne. Praca wskazuje na konieczność prowadzenia szczegóło- wych badań nad najstarszymi polskimi przewodnikami turystycznymi. Oryginalność pracy. Artykuł dotyczy ważnego dla polskiej historiografii turystycz- nej opracowania, które do tej pory nie uzyskało omówienia w literaturze naukowej z zakresu historii turystyki. Rodzaj pracy. Artykuł o charakterze przeglądowym. Słowa kluczowe: Franciszek Cezary, Grand Tour, przewodniki, Rzym. * Dr; Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Wydział Turystyki i Rekreacji; e-mail: joanna.ziarkowska@awf.krakow.pl ** Dr; Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Wydział Zarządzania, Katedra Turystyki; e-mail: dominik.ziarkowski@uek.krakow.pl